Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

Devanagari script

तस्यैवं स्मरमाणस्य तं मन्त्रं ब्राह्मणस्य च । निश्चलत्वं गतः कायः कार्ये च निश्चलः स्थितः

Transliteration

tasyaivaṃ smaramāṇasya taṃ mantraṃ brāhmaṇasya ca | niścalatvaṃ gataḥ kāyaḥ kārye ca niścalaḥ sthitaḥ

Translation

Так, непрестанно памятуя мантру, преподанную брахманом, он сделался неподвижен телом; и в самом подвиге пребывал непоколебимым.

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• स्मरमाणस्य: while remembering
• स्मरमाणस्य: Sambandha (Genitive absolute-like modifier)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• तम्: that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• मन्त्रम्: mantra
• मन्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ब्राह्मणस्य: of the brahmin
• ब्राह्मणस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• निश्चलत्वम्: motionlessness, stillness
• निश्चलत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निश्चलत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• गतः: having gone/attained
• गतः: Kriya (Predicate participle)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कायः: body
• कायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कार्ये: in action/activity
• कार्ये: Adhikarana (Sphere/विषयाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• निश्चलः: motionless
• निश्चलः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निश्चल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कायः’ विशेषण

• स्थितः: stood/remained
• स्थितः: Kriya (Predicate participle)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Narrator (within the Purāṇic narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The practitioner remains motionless like a statue, absorbed in mantra; the surroundings continue—wind, birds, pilgrims far away—while he is unwavering in practice.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady remembrance of mantra stabilizes body and mind, illustrating the Purāṇic ideal of unwavering practice (abhyāsa) ripening into yogic stillness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified here; the verse supports the chapter’s tīrtha-mahātmya by showing inner purification through practice.

What ritualistic prescription is mentioned?

Persistent mantra-smaraṇa/japa with unwavering steadiness is implied as the practice.