Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

एवं स भूपतिः सर्वांस्ता नुक्त्वा तपसि स्थितः । तेऽपि सर्वे तथा चक्रुर्यथा तेन च शिक्षिताः

Transliteration

evaṃ sa bhūpatiḥ sarvāṃstā nuktvā tapasi sthitaḥ | te'pi sarve tathā cakruryathā tena ca śikṣitāḥ

Translation

Так царь, сказав им всё это, утвердился в подвижничестве; и они все поступали так же, как были им наставлены.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषणम्/adverb): ‘एवम्’ = thus

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• भूपतिः: the king
• भूपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषण (qualifier)

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम

• उक्त्वा: having spoken
• उक्त्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वच् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): ‘उक्त्वा’ = having said

• तपसि: in austerity
• तपसि: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• स्थितः: remained/was stationed
• स्थितः: Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि-प्रयोगे विशेषणम्

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha-bodhaka (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/particle): ‘also/even’

• सर्वे: all (of them)
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘all (persons)’

• तथा: in the same way
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषणम्/adverb): ‘in that manner’

• चक्रुः: did
• चक्रुः: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन

• यथा: as
• यथा: Upamāna/Prakāra-bodhaka (Manner marker/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (सम्बन्ध/उपमानबोधक): ‘as/according as’

• तेन: by him
• तेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/ conjunction)

• शिक्षिताः: instructed
• शिक्षिताः: Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘trained/instructed’

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A renouncing king, having finished counsel, stands in austere posture; around him attendants/companions adopt the same disciplined stance, indicating transmission of dharma by example.

Characters & Entities

• Bhūpati (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is sustained by both instruction and example: the ruler teaches protection and himself embraces tapas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The conclusion belongs to the Śaṅkhatīrtha-centered passage within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is presented as the king’s chosen discipline after establishing the dharmic trust.