Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

ततः प्रोवाच तां देवीं कृतां जलिपुटः स्थितः । शापांतं कुरु मे साध्वि स्वगृहं येन याम्यहम्

Transliteration

tataḥ provāca tāṃ devīṃ kṛtāṃ jalipuṭaḥ sthitaḥ | śāpāṃtaṃ kuru me sādhvi svagṛhaṃ yena yāmyaham

Translation

Тогда он, стоя со сложенными ладонями, обратился к той благородной госпоже: «О добродетельная, положи конец моему проклятию, чтобы я мог вернуться в своё жилище».

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदर्थे (then/thereupon)

• प्रोवाच: said
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: प्र

• ताम्: to her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• देवीम्: the goddess/lady
• देवीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कृताम्: made/turned into (a form)
• कृताम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (देवीम्)

• जलिपुटः: Jalipuṭa (proper name)
• जलिपुटः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जलि (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (जलिनः पुटः/जलिपुटः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्थितः: standing/present
• स्थितः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (जलिपुटः)

• शापान्तम्: end of the curse
• शापान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शापस्य अन्तः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कुरु: make/do
• कुरु: Kriya (Injunction/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मे: for me / my
• मे: Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध) एकवचन; एन्क्लिटिक रूप

• साध्वि: O virtuous lady
• साध्वि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: साध्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, संबोधन, एकवचन

• स्वगृहम्: to (my) own home
• स्वगृहम्: Karma (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (स्वं गृहं); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• येन: by which
• येन: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम; साधनार्थे (by which)

• यामि: I go
• यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Takṣaka (implied by narrative continuity)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedārāyatana

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Takṣaka stands (or rises in semi-human form) with hands folded, head bowed, addressing the noble lady near the silent sanctum; the midnight lamps cast long shadows, emphasizing humility.

Characters & Entities

• Takṣaka
• curse (śāpa)
• Kedārāyatana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility and supplication (añjali) open the door to relief from suffering; dharma favors repentance over pride.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedārāyatana is the sacred setting where the request for śāpa-ending is made.

What ritualistic prescription is mentioned?

Añjali (folded-hands reverence) and petitioning the virtuous for śāpa-śānti are implied devotional acts.