Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

एतदेव पुरा पृष्टः पार्वत्या परमेश्वरः । यद्भवद्भिरहं पृष्टस्तीर्थयात्राकृते द्विजाः

Transliteration

etadeva purā pṛṣṭaḥ pārvatyā parameśvaraḥ | yadbhavadbhirahaṃ pṛṣṭastīrthayātrākṛte dvijāḥ

Translation

«Именно об этом некогда Парвати спросила Парамешвару; так же, как вы ныне спрашиваете меня, о дважды-рождённые, о паломничестве к тиртхам.»

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम-रूप

• एव: indeed/just
• एव: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• पुरा: formerly
• पुरा: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• पृष्टः: was asked
• पृष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पृष्ट (कृदन्त; √प्रच्छ् (धातु) + क्त)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)

• पार्वत्या: by Pārvatī
• पार्वत्या: Karana/Agent-in-passive (करण/कर्तृ-तृतीया)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• परमेश्वरः: the Supreme Lord
• परमेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—परम-ईश्वर (कर्मधारय: ‘परमः ईश्वरः’)

• यत्: that which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्धबोधक-अव्यय (relative particle), नपुंसकलिङ्ग-एकवचन-प्रथमा/द्वितीया-रूपेण (yad = ‘that which’)

• भवद्भिः: by you (hon.)
• भवद्भिः: Karana/Agent-in-passive (करण/कर्तृ-तृतीया)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; आदरार्थ-प्रयोग (honorific ‘you’)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• पृष्टः: was asked
• पृष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पृष्ट (कृदन्त; √प्रच्छ् (धातु) + क्त)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• तीर्थयात्राकृते: for the sake of pilgrimage to tīrthas
• तीर्थयात्राकृते: Sampradāna/Purpose (सम्प्रदान/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ + यात्रा + कृते (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः—तीर्थ-यात्रा (षष्ठी-तत्पुरुष) + कृते (कृदन्त/निपातसदृश ‘for the sake of’)

• द्विजाः: O brāhmaṇas / twice-born
• द्विजाः: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थ)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; (सम्बोधनार्थेऽपि प्रयोगः सम्भवति)

Speaker

Sūta

Skanda Dialogue

Listener: dvija-s / sages

Visual Art Cues

Scene: A storyteller/narrator turns to sages and says: ‘This was once asked by Pārvatī to Parameśvara’; the scene shifts like a flashback toward Kailāsa.

Characters & Entities

• Sūta
• Pārvatī
• Parameśvara (Śiva)
• Dvijas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage teaching is sanctified by divine dialogue: what seekers ask today echoes what the Devī once asked Śiva, grounding tīrtha-yātrā in revealed tradition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha yet; the verse introduces Śiva–Pārvatī discourse as the source for tīrtha knowledge.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tīrtha-yātrā (pilgrimage) is the stated concern; no particular rite is detailed in this verse.