Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

न मया दर्शनं भूयस्तव कार्यं कथंचन । न स्थातव्यं च देशेऽपि यदि मे वांछसि प्रियम्

Transliteration

na mayā darśanaṃ bhūyastava kāryaṃ kathaṃcana | na sthātavyaṃ ca deśe'pi yadi me vāṃchasi priyam

Translation

Ты не должен больше искать встречи со мной ни под каким видом; и не должен оставаться даже в этой стране, если желаешь того, что мне дорого.

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेध particle) = not

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया (3rd), एकवचन; कर्तृकरणे/हेतौ (by me)

• दर्शनम्: seeing, meeting
• दर्शनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्मरूपेण (object of implied verb ‘to be done/allowed’)

• भूयः: again
• भूयः: Kriya-vishesana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयः (अव्यय)
• Form: अव्यय (पुनरावृत्तिवाचक) = again, further

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• कार्यम्: to be done; duty
• कार्यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्थः: duty/thing to be done; अत्र निषेधवाक्ये (not to be done)

• कथंचन: in any way
• कथंचन: Kriya-vishesana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथंचन (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेध-प्रबलक/प्रकारवाचक) = in any way/at all

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेध)

• स्थातव्यम्: should be stayed (must stay)
• स्थातव्यम्: Kriya (Obligation/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: कृदन्त (तव्यत्-प्रत्ययान्त, gerundive/obligatory) √स्था; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; अर्थः: must be stayed/should stay (here: should not stay)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय) = and

• देशे: in the country
• देशे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (अप्यर्थ/अवधारण) = even/also

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय (शर्त/conditional) = if

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th/सम्बन्ध) एकवचन (enclitic)

• वांछसि: you desire
• वांछसि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वाञ्छ् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/present); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अर्थः: you desire

• प्रियम्: what is dear (to me)
• प्रियम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; अर्थः: what is dear/pleasing (object of वांछसि)

Speaker

Rāma

Visual Art Cues

Scene: Rāma’s face still wet with tears, yet his hand signals ‘do not return’; Lakṣmaṇa stands motionless, absorbing the finality; the palace doorway frames the separation.

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma sometimes demands strict boundaries and painful separation to uphold a higher order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not stated in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.