Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 22

Devanagari script

इंद्रेणोक्तः कुमारो हि तारकेण प्रपीडिताः । स्वर्गाद्विद्राविताः सर्वे वयं याता दिशो दश

Transliteration

iṃdreṇoktaḥ kumāro hi tārakeṇa prapīḍitāḥ | svargādvidrāvitāḥ sarve vayaṃ yātā diśo daśa

Translation

Индра сказал Кумаре: «Воистину, Тарака жестоко нас притеснил. Изгнанные с небес, мы все бежали по десяти направлениям».

Word by Word

• इन्द्रेण: by Indra
• इन्द्रेण: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/कर्ता-हेतुः), एकवचन

• उक्तः: spoken/said (to/with reference)
• उक्तः: Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘कुमारः’ इत्यस्य विशेषण

• कुमारः: Kumāra
• कुमारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/causal particle)

• तारकेण: by Tāraka
• तारकेण: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: तारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रपीडिताः: oppressed, tormented
• प्रपीडिताः: Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र + पीड् (धातु) → प्रपीडित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘वयम्/सर्वे’ इत्यस्य विशेषण

• स्वर्गात्: from heaven
• स्वर्गात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन

• विद्राविताः: driven away, chased off
• विद्राविताः: Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: वि + द्रु (धातु) → विद्रावित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (PPP/causative sense ‘made to flee’), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘वयम्/सर्वे’ इत्यस्य विशेषण

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘वयम्’ इत्यस्य विशेषण

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• याताः: have gone
• याताः: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु) → यात (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (PPP used as past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘वयम्’ इत्यस्य विधेय

• दिशः: directions
• दिशः: Gati-Karman (Goal/गति)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/गति), बहुवचन

• दश: ten
• दश: Visheshana (Numeral qualifier/संख्या-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; ‘दिशः’ इत्यस्य विशेषण (ten)

Speaker

Indra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim-audience / sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: Indra, weary and humbled, tells Kumāra of the devas’ expulsion by Tāraka; devas appear scattered, looking to the horizons of the ten directions.

Characters & Entities

• Indra
• Kumāra (Kārttikeya)
• Tāraka
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When adharma rises, even the mighty may be displaced; refuge is sought in the divine to re-establish righteousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Kedārakhaṇḍa context sacralizes the Kedāra region, but this verse itself is narrative about Svarga and the ten directions.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated.