Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

येन वेदाश्च यज्ञाश्च मंत्रतंत्रादयो ह्यमी । सर्वे संपूर्णतां यांति सोऽयं विश्वेश्वरो हरिः

Transliteration

yena vedāśca yajñāśca maṃtrataṃtrādayo hyamī | sarve saṃpūrṇatāṃ yāṃti so'yaṃ viśveśvaro hariḥ

Translation

Тем, благодаря кому Веды и жертвоприношения, а также обряды — мантры, тантры и прочие — все достигают полноты, является Он: Хари (Hari), Владыка вселенной.

Word by Word

• येन: by whom/whereby
• येन: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; सर्वनाम-रूपम् (Instrumental singular: 'by whom/whereby')

• वेदाः: the Vedas
• वेदाः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• यज्ञाः: sacrifices
• यज्ञाः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• मन्त्रतन्त्रादयः: mantras, tantras, and the like
• मन्त्रतन्त्रादयः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + तन्त्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—(मन्त्र-तन्त्र-आदयः) ‘मन्त्राः तन्त्राणि च आदयः’ इत्यर्थे समाहार/समुच्चय-निर्देशः

• हि: indeed
• हि: सम्बन्ध/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• अमी: these
• अमी: कर्ता
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम (these)

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्ता
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying the preceding plurals)

• संपूर्णताम्: completeness, fulfillment
• संपूर्णताम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संपूर्णता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• यान्ति: go/attain
• यान्ति: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• सः: he
• सः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• अयम्: this (very one)
• अयम्: सम्बन्ध (Apposition)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (this)

• विश्वेश्वरः: Lord of the universe
• विश्वेश्वरः: कर्ता (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य ईश्वरः)

• हरिः: Hari (Vishnu)
• हरिः: कर्ता (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Daitya (speaker in the dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (frame) / or internal interlocutors of Kedāra narrative

Visual Art Cues

Scene: A devotional tableau: a sage or devotee extols Hari as Viśveśvara; behind him appear symbolic Vedas, yajña-fire, and mantra–tantra implements, all glowing as if ‘completed’ by divine presence.

Characters & Entities

• Vedas
• Yajña
• Mantra
• Tantra
• Hari (Viṣṇu)
• Viśveśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Rituals and scriptures become fruitful through the Divine; God is the inner power that makes dharma effective.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is theological rather than geographical; it appears within the Kedārakhaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it asserts that yajña and mantra-tantra gain completion through Hari.