Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 5›Shloka 11
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11

Devanagari script

निकुंभेश्वरमालोक्य निकुंभगणपूजितम् । पूजयित्वा व्रजन्ग्रामं कार्यसिद्धिमवाप्नुयात् । कुबेरेश समीपेतु शिवलोके महीयते

Transliteration

nikuṃbheśvaramālokya nikuṃbhagaṇapūjitam | pūjayitvā vrajangrāmaṃ kāryasiddhimavāpnuyāt | kubereśa samīpetu śivaloke mahīyate

Translation

Увидев Никумбхешвару, почитаемого ганами Никумбхи, и совершив ему поклонение, возвращаясь в свою деревню, человек обретает успех в делах. А близ Кубереши он почитаем в мире Шивы.

Word by Word
निकुम्भेश्वरम्Nikuṃbheśvara
निकुम्भेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिकुम्भ-ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Object), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (निकुम्भस्य ईश्वरः)
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-लोक् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘आलोक्य’ = having seen
निकुम्भगणपूजितम्worshipped by Nikuṃbha’s gaṇas
निकुम्भगणपूजितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootनिकुम्भ-गण-पूजित (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Object), एकवचन; ‘निकुम्भगणैः पूजितम्’ इति तृतीया-तत्पुरुषार्थकः; ‘निकुम्भेश्वरम्’ इति विशेषण
पूजयित्वाhaving worshipped
पूजयित्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having worshipped’
व्रजन्going
व्रजन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषण (नरः/सः)
ग्रामम्to the village
ग्रामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Object), एकवचन; गत्यर्थे कर्म (destination)
कार्यसिद्धिम्success in one’s task
कार्यसिद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य-सिद्धि (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Object), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कार्यस्य सिद्धिः)
अवाप्नुयात्should obtain
अवाप्नुयात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-आप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कुबेरेशO Kubereśa / Kubera’s lord
कुबेरेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकुबेर-ईश (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (सम्बोधन-प्राय/ Vocative-like form in text), एकवचन; पाठे ‘कुबेरेश’ इति प्रथमा/सम्बोधनरूपम्
समीपेnear
समीपे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमीप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/Locative), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Avyaya (Discourse particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
शिवलोकेin Śiva’s world
शिवलोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिव-लोक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य लोकः)
महीयतेis honored
महीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमह् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग (is honored/glorified)
Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nikuṃbheśvara (and proximity merit near Kubereśa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim beholds Nikuṃbheśvara, worshipped by attendant gaṇas; later, returning to the village, the pilgrim’s endeavors succeed; a final vision shows honor in Śivaloka near Kubereśa.

Characters & Entities
N
Nikuṃbheśvara
N
Nikuṃbha-gaṇas
K
Kubera/Kubereśa
Ś
Śivaloka
K
Kāśī (implied)

FAQs

Darśana and pūjā of Śiva in Kāśī transform worldly duties into dharmic success and uplift the soul toward Śivaloka.

Nikuṃbheśvara-liṅga, with an additional reference to the sacred vicinity of Kubereśa in Kāśī.

Ālokana (darśana) and pūjā of Nikuṃbheśvara; the promised fruit is kāryasiddhi and honor in Śivaloka.

←Previous Verse
Next Verse→