Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 42

Devanagari script

स्वच्छंदचारिणोऽनाथाः सर्वत्र स्वाभिमानिनः । अकिंचना अपिप्रायस्तथापीश्वरमानिनः

Transliteration

svacchaṃdacāriṇo'nāthāḥ sarvatra svābhimāninaḥ | akiṃcanā apiprāyastathāpīśvaramāninaḥ

Translation

Они бродят как им вздумается, без покровителя; повсюду превозносятся. Хотя чаще всего у них ничего нет, всё же они мнят себя владыками.

Word by Word

• स्वच्छन्दचारिणः: acting at will, self-willed
• स्वच्छन्दचारिणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्वच्छन्द + चारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (स्वच्छन्देन चरन्ति)

• अनाथाः: without protector
• अनाथाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; नञ्-पूर्वक

• सर्वत्र: everywhere
• सर्वत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• स्वाभिमानिनः: self-conceited
• स्वाभिमानिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्व + अभिमानिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (स्वस्य अभिमानः यस्य)

• अकिञ्चनाः: having nothing, destitute
• अकिञ्चनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ + किञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; नञ्-पूर्वक

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थक-निपात (even/also)

• प्रायः: generally, for the most part
• प्रायः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रायः (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रायशः/बहुधा इत्यर्थे (adverb: generally)

• तथापि: nevertheless
• तथापि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा + अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोधार्थक (concessive)

• ईश्वरमानिनः: thinking themselves lords
• ईश्वरमानिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ईश्वर + मानिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (ईश्वर इति मानिनः)

Speaker

Unspecified character (continuing narrative speaker; not stated in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Wanderers moving through lanes and ghats, heads held high despite ragged clothes; a Śiva temple doorway stands nearby, suggesting the true ‘Nātha’ they ignore.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It critiques pride and lawlessness: inner arrogance can persist even in outward poverty, obstructing humility and dharmic living.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśīkhaṇḍa context implies Kāśī, but no particular tīrtha is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.