Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 71

गोव्याघ्रे श्वर तीर्थं च ततोप्यधिकमेव हि । स्वभाववैरमुत्सृज्य यत्रोभौ सिद्धिमापतुः

govyāghre śvara tīrthaṃ ca tatopyadhikameva hi | svabhāvavairamutsṛjya yatrobhau siddhimāpatuḥ

Затем следует тиртха Говьягхрешвары — поистине ещё более превосходная, чем прежняя. Там, отбросив врождённую вражду, оба достигли духовного совершенства.

गोव्याघ्रेश्वरतीर्थम्(the) Govyāghreśvara Tīrtha
गोव्याघ्रेश्वरतीर्थम्:
विशेष्य/नाम (Appositional name)
TypeNoun
Rootगो + व्याघ्र + ईश्वर + तीर्थ (प्रातिपदिक-समूह)
Formबहुपद-तत्पुरुषसमास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (tīrtha-name)
and
:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)
ततःthan that; thereafter
ततः:
तुलना/क्रम
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; ‘than that/thereafter’ (contextual)
अपिeven
अपि:
अधिक्य-बल (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: ‘also/even’)
अधिकम्greater
अधिकम्:
विशेषण (of tīrtha)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तुलनात्मक-विशेषण (‘greater’)
एवindeed
एव:
अवधारण (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (restrictive particle)
हिfor, indeed
हि:
हेतु/समर्थन (justification)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ-निपात (causal/emphatic particle)
स्वभाववैरम्natural enmity
स्वभाववैरम्:
कर्म (Object of gerund-action)
TypeNoun
Rootस्वभाव + वैर (प्रातिपदिक-समूह)
Formतत्पुरुषसमास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
उत्सृज्यhaving abandoned
उत्सृज्य:
पूर्वकालक्रिया (absolutive)
TypeIndeclinable
Rootउत्-√सृज् (धातु) → उत्सृज्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); ‘having abandoned’
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (Location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (relative adverb: ‘where’)
उभौboth (of them)
उभौ:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
सिद्धिम्success, attainment
सिद्धिम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आपतुःthey two attained
आपतुः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootआ-√आप् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, द्विवचन

Skanda (deduced: Kāśī-khaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

G
Gov yāghreśvara Tīrtha (Govyāghreśvara)
C
Cow (go)
T
Tiger (vyāghra)

FAQs

A true tīrtha transforms nature itself—hostility is relinquished and harmony becomes the path to siddhi.

Govyāghreśvara Tīrtha, praised as even more excellent than the preceding tīrtha in the sequence.

No explicit rite is stated; the verse emphasizes the tīrtha’s power to dissolve innate enmity and grant siddhi.