Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 34
Devanagari script
गतेऽथ नभसि श्येने पुनः पारावतांगना । प्रोवाच प्रेयसी नाथ दृष्टो दुष्टस्त्वयाऽहितः
Transliteration
gate'tha nabhasi śyene punaḥ pārāvatāṃganā | provāca preyasī nātha dṛṣṭo duṣṭastvayā'hitaḥ
Translation
Когда ястреб скрылся в небесах, голубка-жена вновь сказала: «О возлюбленный владыка, ты видел того злодея, вредоносного врага».
Word by Word
गतेwhen (he) had gone
गते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
अथthen
अथ:
Sambandha (Connector/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय
नभसिin the sky
नभसि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
श्येनेwhen the hawk (was) in (the sky)
श्येने:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सति-सप्तमी-सहचर (locative absolute companion)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (again)
पारावताङ्गनाthe dove-woman (female pigeon)
पारावताङ्गना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपारावत (प्रातिपदिक) + अङ्गना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पारावतस्य अङ्गना)
प्रोवाचsaid/spoke
प्रोवाच:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
प्रेयसीthe beloved (wife)
प्रेयसी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रेयसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्तृपदम् (apposition)
नाथO lord/master
नाथ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
दृष्टः(he) has been seen
दृष्टः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मणि-भाव (seen)
दुष्टःwicked
दुष्टः:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक; √दुष्/दुष् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (अहितः इति)
त्वयाby you
त्वया:
Karana/Karta (Agent in passive/करण/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री (सर्वनाम), तृतीया (3), एकवचन
अहितःharmful/ill-intentioned
अहितः:
Karta (Predicate/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विधेय-विशेषणम्
Speaker
Pārāvatī (the female pigeon)
Visual Art Cues
Scene: After the hawk disappears into the sky, the pigeon-wife turns to her lord and speaks urgently yet respectfully, pointing toward the open sky where the threat vanished.
Characters & Entities
Ś
Śyena (hawk)P
Pārāvata (male pigeon)P
Pārāvatī (female pigeon)FAQs
It reflects prudent awareness: naming harm clearly is part of discernment, even within a sacred environment.
The Kāśīkhaṇḍa frames the episode in Kāśī’s sacred world, though no specific tīrtha is singled out in this line.
None.