Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 76

Devanagari script

तालजंघेश्वरी देवी तालवृक्षकृतायुधा । उत्सादयति विघ्नौघानानंदवन मध्यगान्

Transliteration

tālajaṃgheśvarī devī tālavṛkṣakṛtāyudhā | utsādayati vighnaughānānaṃdavana madhyagān

Translation

Деви Таладжангхешвари, чьё оружие сделано из пальмы, сокрушает потоки препятствий, возникающие в самой середине Анандаваны.

Word by Word

• तालजंघेश्वरी: the goddess ‘Tālajaṅgheśvarī’
• तालजंघेश्वरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ताल-जङ्घा-ईश्वरी (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तालस्य जङ्घा/तालजङ्घा + ईश्वरी)

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अप्पोजिशन

• तालवृक्षकृतायुधा: whose weapon is made from a palm tree
• तालवृक्षकृतायुधा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ताल-वृक्ष-कृत-आयुध (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत्: (तालवृक्षेण कृतम् आयुधं यस्याः सा)

• उत्सादयति: destroys/annihilates
• उत्सादयति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-साद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• विघ्नौघान्: masses of obstacles
• विघ्नौघान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विघ्न-ओघ (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विघ्नानाम् ओघाः)

• आनंदवन: of Ānandavana
• आनंदवन: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आनन्द-वन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (आनन्दं वनम्)

• मध्यगान्: situated in the middle (therein)
• मध्यगान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मध्य-ग (गम्-धातुज; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; वर्तमानकृदन्त-प्रातिपदिक ‘ग’ (going/being); सप्तमी-तत्पुरुषः (मध्यं गताः/मध्यस्थाः)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tālajaṅgheśvarī (within Ānandavana, Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devī Tālajaṅgheśvarī stands in the center of Ānandavana, wielding a weapon made from a palm tree (tāla), striking down dark waves labeled ‘vighna’ that surge through the grove; the forest glows with sanctity.

Characters & Entities

• Tālajaṅgheśvarī
• Ānandavana
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sanctity of Ānandavana is protected by Devī power that actively destroys impediments to pilgrimage and worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ānandavana, the sacred grove within Kāśī, under the protection of Tālajaṅgheśvarī.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse is primarily a mahātmya-style praise of protection.