Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 51

Devanagari script

ताभिर्दिष्ट्येति दिष्ट्येति सखीभिः परिनंदिता । अद्य ते वांछितं भावि रत्नेशस्य समर्चनात्

Transliteration

tābhirdiṣṭyeti diṣṭyeti sakhībhiḥ parinaṃditā | adya te vāṃchitaṃ bhāvi ratneśasya samarcanāt

Translation

Подруги, восклицая: «Счастье! Счастье!», окружили её похвалами и сказали: «Сегодня исполнится твоё желание — силой твоего должного почитания Ратнеши».

Word by Word

• ताभिः: by them / with them (those women)
• ताभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/सह), बहुवचन; सर्वनाम-रूपम् (Instrumental plural, feminine)

• दिष्ट्या: fortunately / by good luck
• दिष्ट्या: Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः ‘दिष्ट्या’ = ‘fortunately’ (Instrumental singular used adverbially)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-चिह्नक अव्ययम् (quotative particle)

• दिष्ट्या: fortunately
• दिष्ट्या: Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; पुनरुक्ति (repetition for emphasis)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-चिह्नक अव्ययम् (quotative particle)

• सखीभिः: by (her) friends
• सखीभिः: Karana (Agentive instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सखी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (Instrumental plural)

• परिनन्दिता: praised / congratulated
• परिनन्दिता: Karma (Patient/कर्म)
• Type: Verb
• Root: परि-नन्द् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘परिनन्दिता’ = praised/celebrated

• अद्य: today
• अद्य: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन (Genitive singular)

• वाञ्छितम्: the desired (thing)
• वाञ्छितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाञ्छित (प्रातिपदिक; वाञ्छ् धातोः क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेष्य-रूपेण (desired thing)

• भावि: will happen / forthcoming
• भावि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भू (धातु) + इन्/इ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भविष्यदर्थक विशेषणम् ‘भावि’ (future/going-to-be); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (agreeing with वाञ्छितम्)

• रत्नेशस्य: of Ratneśa (Lord Ratneśa)
• रत्नेशस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रत्नेश (प्रातिपदिक: रत्न + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रत्नानाम् ईशः)

• समर्चनात्: from / due to (his) worship
• समर्चनात्: Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सम्-र्च् (धातु) + अन (प्रातिपदिक: समर्चन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादानार्थे (Ablative singular: ‘from/because of worship’)

Speaker

Narrator (Skanda to Agastya) [deduced]

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ratneśvara (Ratneśa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages / or internal Kāśī-khaṇḍa interlocutors (context-dependent)

Visual Art Cues

Scene: A young woman, surrounded by joyful friends, is blessed with the assurance that her wish will be fulfilled through worship of Ratneśa; the temple lamp-glow and offerings frame the moment.

Characters & Entities

• Ratneśa
• friends of the maiden

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right worship (samarcana) produces tangible fruits—desires aligned with dharma are fulfilled through Śiva’s grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī’s Ratneśa/Ratneśvara Liṅga, credited as the source of the wish’s fulfillment.

What ritualistic prescription is mentioned?

Samarcana—proper, complete worship of Ratneśa (Śiva) as the cause of puṇya and results.