Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 77

Devanagari script

अनामयाश्चिंतनया न येशितुर्जनामनाग्यत्र विना पिनाकिना । न कर्मसत्कर्मकृतोपि कुर्वतेऽनुकुर्वते शर्वगणांश्च सर्वतः

Transliteration

anāmayāściṃtanayā na yeśiturjanāmanāgyatra vinā pinākinā | na karmasatkarmakṛtopi kurvate'nukurvate śarvagaṇāṃśca sarvataḥ

Translation

Там, без Носителя Пинаки (Шивы), люди не обретают владычества даже при здравом и невозмутимом намерении. И совершившие благие дела не «действуют» как самостоятельные деятели; со всех сторон они поступают в согласии с сонмами Шарвы (Шивы).

Word by Word

• अनामया: by healthy/undisturbed
• अनामया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अनामय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण

• चिन्तनया: by contemplation
• चिन्तनया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चिन्तना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम

• ईशितुः: of the Lord
• ईशितुः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ईशितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• जनाम्: people
• जनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• अनाग्: sinless
• अनाग्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनाग् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषण (sinless)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (where)

• विना: without
• विना: Sambandha (Exclusion/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: वियोगार्थक-अव्यय; तृतीया-सहयोगी (without)

• पिनाकिना: with Pinākin (Śiva)
• पिनाकिना: Sahakarana (Association/सहकारण)
• Type: Noun
• Root: पिनाकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• कर्म: action/rite
• कर्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• सत्-कर्म-कृतः: even doers of good deeds
• सत्-कर्म-कृतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + कर्म (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषण (doers of good deeds)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अप्यर्थक-अव्यय (even)

• कुर्वते: do
• कुर्वते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपदम्

• अनुकुर्वते: imitate/follow
• अनुकुर्वते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु + कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपदम्

• शर्व-गणान्: the hosts of Śarva (Śiva)
• शर्व-गणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शर्व (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (and)

• सर्वतः: in every way
• सर्वतः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः (अव्यय)
• Form: सर्वदिक्/सर्वप्रकारवाचक-अव्यय (from all sides/in every way)

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī / Avimukta-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee in Kāśī attempts meditation and righteous acts; behind him stands Śiva with Pināka, while Śiva’s gaṇas subtly guide the devotee’s steps—symbolizing that actions become effective through divine alignment rather than egoic control.

Characters & Entities

• Pinākin (Śiva)
• Śarva (Śiva)
• Śiva-gaṇa
• Kāśī (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Kāśī, Śiva’s sovereignty is paramount; spiritual success and action are fulfilled through alignment with his divine order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī-kṣetra as the domain uniquely governed by Śiva (Pinākin/Śarva).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the verse emphasizes dependence on Śiva and conformity to his gaṇas in the sacred field.