Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 49

Devanagari script

वामदेवशितिकंठशूलभृच्चंद्रशेखर फणींद्रभूषण । कामकृत्पशुपते महेश्वर त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

Transliteration

vāmadevaśitikaṃṭhaśūlabhṛccaṃdraśekhara phaṇīṃdrabhūṣaṇa | kāmakṛtpaśupate maheśvara tvāṃ natosmi natavāṃchitaprada

Translation

О Вамадева; о Синегорлый, держащий трезубец; о Луновенчанный, украшенный царём змей; о укротитель Камы; о Пашупати, Великий Владыка,—я простираюсь пред Тобой. Даруй желанные дары тем, кто склоняется.

Word by Word

• वामदेव: O Vāmadeva
• वामदेव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वाम + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; शिवनाम

• शितिकण्ठ: O blue-throated one
• शितिकण्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शिति + कण्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; शिवनाम

• शूलभृत्: O trident-bearer
• शूलभृत्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शूल + भृ (धातु) → भृत् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; 'शूलं बिभर्ति' इति

• चन्द्रशेखर: O moon-crested one
• चन्द्रशेखर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + शेखर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; 'चन्द्रः शेखरे यस्य'

• फणीन्द्रभूषण: O one adorned with the serpent-king
• फणीन्द्रभूषण: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: फणीन्द्र + भूषण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; 'फणीन्द्रः भूषणं यस्य'

• कामकृत्: O subduer of Kāma
• कामकृत्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: काम + कृ (धातु) → कृत् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; 'कामं करोति/नाशयति' इति (शिवनाम)

• पशुपते: O Lord of beings
• पशुपते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पशु + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; 'पशूनां पतिः'

• महेश्वर: O Great Lord
• महेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• नतः: bowed
• नतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नत (प्रातिपदिक; √नम् धातु से कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) अर्थे 'नमितः'

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन

• नतवाञ्छितप्रद: O giver of desired boons to the bowed
• नतवाञ्छितप्रद: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नत + वाञ्छित + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; 'नतानां वाञ्छितं प्रददाति'

Speaker

Mārtaṇḍa (Sūrya), inferred from immediate narrative context leading into Raviruvāca

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśvanātha (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee in Kāśī bows before a radiant Śiva-liṅga; Śiva is envisioned with crescent moon, serpent-king ornaments, and trident, granting boons with a calm, compassionate gaze.

Characters & Entities

• Śiva
• Vāmadeva
• Śitikaṇṭha
• Candrasekhara
• Phaṇīndra
• Kāma
• Paśupati
• Maheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility and surrender: sincere bowing to Śiva brings the fulfillment of righteous desires and spiritual uplift.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), the kṣetra of Viśvanātha, where Śiva’s greatness is celebrated in the Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; the act emphasized is namaskāra (reverent bowing) and devotional praise.