Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 3
Devanagari script
स्कंद उवाच । आकर्णय मुने पूर्वं पंचवक्त्रो हरः स्वयम् । पृथिव्यां पंचधा भूत्वा प्रादुरासीज्जगद्धितः
Transliteration
skaṃda uvāca | ākarṇaya mune pūrvaṃ paṃcavaktro haraḥ svayam | pṛthivyāṃ paṃcadhā bhūtvā prādurāsījjagaddhitaḥ
Translation
Сканда сказал: Внемли, о мудрец, тому, что было прежде. Сам Хара, пятиликий, явился на земле в пяти образах ради блага мира.
Word by Word
स्कंदःSkanda
स्कंदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्कंद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
आकर्णयlisten; hear
आकर्णय:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootआ + कर्णय्/कर्ण (धातु, णिजन्त)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति, एकवचन
पूर्वम्first; earlier
पूर्वम्:
Desha-Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषण (adverb: first/before)
पंचवक्त्रःfive-faced
पंचवक्त्रः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘हरः’; समासः—पञ्च वक्त्राणि यस्य (द्विगु/बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः)
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formनिपात/अव्यय (emphatic: himself)
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
पंचधाfivefold
पंचधा:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootपंचधा (अव्यय)
Formसंख्यावाचक-अव्यय (adverb: in five ways/into five parts)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootभू (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive): ‘having become’
प्रादुरासीत्appeared; manifested
प्रादुरासीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रादुर् + अस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘प्रादुर्’ उपसर्गवत् (appeared)
जगद्धितःbeneficial to the world
जगद्धितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजगत् + हित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘हरः’; समासः—जगतः हितः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
Speaker
Skanda
Characters & Entities
S
SkandaH
Hara (Śiva)FAQs
Śiva’s manifestations are compassionate interventions—divinity appears in forms suited to protect Dharma and uplift the world.
The verse is thematic rather than locational; within Kāśīkhaṇḍa it supports the sanctity of Śiva-connected sacred places in Kāśī.
None; it introduces a theological narrative about Śiva’s fivefold appearance.