Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 3
Devanagari script
द्विजोऽथ लोकं संवीक्ष्य सर्वतो महसा वृतम् । तौ गणौ प्रत्युवाचेदं कोयं लोको मनोहरः
Transliteration
dvijo'tha lokaṃ saṃvīkṣya sarvato mahasā vṛtam | tau gaṇau pratyuvācedaṃ koyaṃ loko manoharaḥ
Translation
Затем брахман, увидев тот мир, со всех сторон окружённый сиянием, обратился к двум божественным спутникам: «Что это за прекрасная обитель?»
Word by Word
द्विजःthe twice-born (brahmin)
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle: then/now)
लोकम्the world
लोकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
संवीक्ष्यhaving observed
संवीक्ष्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + वीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया (having looked)
सर्वतःeverywhere, on all sides
सर्वतः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb: on all sides)
महसाby splendor, with radiance
महसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
वृतम्covered, surrounded
वृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; लोकम्-विशेषण
तौthose two
तौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), द्विवचन
गणौtwo attendants/groups
गणौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), द्विवचन; तौ-समनाधिकरण
प्रत्युवाचreplied to, addressed
प्रत्युवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इदम्this (speech)
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; वाक्यकर्म (quoted speech)
कःwhat?/which? (who?)
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; प्रश्नवाचक
अयम्this
अयम्:
Visheshana (Demonstrative/विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; निर्देशवाचक
लोकःworld
लोकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
मनोहरःcharming, delightful
मनोहरः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनोहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; लोकः-विशेषण
Speaker
Dvija (brāhmaṇa traveler)
Visual Art Cues
Scene: The brāhmaṇa gazes around at a world wrapped in radiance; he turns to two divine attendants and asks the identity of the realm.
Characters & Entities
D
Dvija (brāhmaṇa)G
Gaṇas (divine attendants)M
Mahas (radiance)FAQs
Spiritual ascent brings a transformed perception—realms of dharma are portrayed as luminous, inviting inquiry and reverence rather than mere curiosity.
No specific tīrtha is named; the Kāśī Khaṇḍa framework supplies the larger Mahātmya setting.
None is prescribed in this verse.