Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 85

Devanagari script

सांप्रतं नेक्ष्यते सोपि भृंगारुर्मणिमंडितः । पट्टसूत्रमयीसापि त्रिपटी क्व नृपार्पिता

Transliteration

sāṃprataṃ nekṣyate sopi bhṛṃgārurmaṇimaṃḍitaḥ | paṭṭasūtramayīsāpi tripaṭī kva nṛpārpitā

Translation

«Теперь не видно даже того сосуда, украшенного драгоценными камнями. И где же та тройная шёлковая лента, дарованная царём?»

Word by Word

• साम्प्रतम्: at present
• साम्प्रतम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रत (प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: at present/now)

• न: not
• न: Sambandha (Link/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• ईक्ष्यते: is seen
• ईक्ष्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईक्ष् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive), आत्मनेपद

• सः: that (one)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Link/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-भाव-अव्यय (also/even)

• भृंगारुः: a vessel/jar (bhṛṅgāru)
• भृंगारुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भृंगारु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मणिमण्डितः: adorned with gems
• मणिमण्डितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मणि + मण्डित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) 'मण्डित'—विशेषण; तृतीया-तत्पुरुषभावः (मणिभिः मण्डितः)

• पट्टसूत्रमयी: made of silk thread
• पट्टसूत्रमयी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पट्ट + सूत्र + मयी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (पट्टसूत्रेण मयी = made of silk-thread)

• सा: she/that (item)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Link/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-भाव-अव्यय (also)

• त्रिपटी: three-fold cloth/strip (tripatī)
• त्रिपटी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि + पटि/पटी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयः पटयः यस्याः/त्रिपटी = three-fold cloth/strip)

• क्व: where
• क्व: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (where)

• नृपार्पिता: given by the king
• नृपार्पिता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नृप + अर्पिता (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) 'अर्पिता'—विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपस्य अर्पिता = given by the king)

Speaker

Dīkṣita

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Wife

Visual Art Cues

Scene: The father notes a jeweled vessel is missing and asks about a threefold silk band given by the king; the household’s prestige seems threatened; objects become narrative symbols of trust.

Characters & Entities

• Dīkṣita
• jeweled bhṛṅgāra (vessel)
• king (nṛpa)
• tripaṭī (silk band)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic narrative highlights how attachment to wealth disrupts peace, urging truth and discernment amid material concerns.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī frames the chapter, but this verse itself lists household valuables rather than a sacred site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an inventory-like questioning within the story.