Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 18

Devanagari script

ज्ञानशक्तिर्भवानीश इच्छाशक्तिरुमा स्मृता । क्रियाशक्तिरिदं विश्वमस्य त्वं कारणं ततः

Transliteration

jñānaśaktirbhavānīśa icchāśaktirumā smṛtā | kriyāśaktiridaṃ viśvamasya tvaṃ kāraṇaṃ tataḥ

Translation

О Владыка Бхавани, Бхавани поминается как сила знания, а Ума — как сила воли; эта вселенная есть сила действия — потому Ты и есть её высшая причина.

Word by Word

• ज्ञानशक्तिः: the power of knowledge
• ज्ञानशक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्ञानशक्ति (प्रातिपदिक; ज्ञान + शक्ति)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (ज्ञानस्य शक्तिः)

• भवानीश: O Lord of Bhavānī
• भवानीश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भवानीश (प्रातिपदिक; भवानी + ईश)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; vocative singular; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (भवान्याः ईशः)

• इच्छाशक्तिः: the power of will
• इच्छाशक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इच्छाशक्ति (प्रातिपदिक; इच्छा + शक्ति)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (इच्छायाः शक्तिः)

• उमा: Umā
• उमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular

• स्मृता: is called/known as
• स्मृता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्तः; भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; past passive participle ‘is called/remembered’ (agreeing with उमा)

• क्रियाशक्तिः: the power of action
• क्रियाशक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्रियाशक्ति (प्रातिपदिक; क्रिया + शक्ति)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्रियायाः शक्तिः)

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular (this)

• विश्वम्: universe
• विश्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular

• अस्य: of this
• अस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; genitive singular (of this)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular

• कारणम्: cause
• कारणम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular (predicate noun)

• ततः: therefore/therefrom
• ततः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: अव्यय-क्रियाविशेषणम् (therefore/therefrom)

Speaker

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva as the still center with three luminous currents around him: a book/lotus-light for jñāna-śakti (Bhavānī), a bow/arrow or intent-flame for icchā-śakti (Umā), and a wheel/expanding cosmos for kriyā-śakti (universe).

Characters & Entities

• Śiva
• Bhavānī
• Umā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All knowing, willing, and acting powers are rooted in the divine, affirming Śiva as the ultimate cause while honoring Śakti’s functional aspects.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the textual setting (Kāśīkhaṇḍa), but this verse focuses on theology rather than a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a doctrinal identification of the three śaktis.