Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 8

Devanagari script

वनं विवेश विप्रेंद्रा मृगयारसकौ तुकी । तमालतालहिंतालकुरवाकुलदिङ्मुखे

Transliteration

vanaṃ viveśa vipreṃdrā mṛgayārasakau tukī | tamālatālahiṃtālakuravākuladiṅmukhe

Translation

О лучший из брахманов, наслаждаясь забавой охоты, он вошёл в лес, чьи пределы были густо покрыты деревьями тамала, тала, химтала и курава.

Word by Word

• वनम्: forest
• वनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• विवेश: entered
• विवेश: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-विश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• विप्रेन्द्रः: the best of Brahmins
• विप्रेन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र-इन्द्र (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; समास-विग्रहः: विप्राणाम् इन्द्रः (श्रेष्ठः)

• मृगयारसकः: fond of hunting
• मृगयारसकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृगया-रसक (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; विशेषण (विप्रेन्द्रः); समास-विग्रहः: मृगयायाः रसकः (आसक्तः)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयबोधक-निपात; particle (but/indeed)

• की: (textual element unclear)
• की: Sambandha (Unclear/अनिश्चित)
• Type: Indeclinable
• Root: की (अव्यय/पाठभेद)
• Form: पाठे 'तुकी' इति; सम्भाव्यं 'तु' + 'की' (अव्यय) अथवा 'तुकी' इति विशेषण-प्रातिपदिक; अत्र अव्ययत्वेन ग्रहणम् (अनिश्चित-पाठ)

• तमालतालहिंतालकुरवाकुलदिङ्मुखे: in (a place/forest) whose horizons were filled with tamāla, tāla, hiṃtāla and kurava trees
• तमालतालहिंतालकुरवाकुलदिङ्मुखे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तमाल-ताल-हिंताल-कुरव-आकुल-दिक्-मुख (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular; विशेषण (वने); समास-विग्रहः: तमालताला-हिंताला-कुरवैः आकुलं दिङ्मुखं यस्मिन् (स्थाने)

Speaker

Sūta (narrator)

Skanda Dialogue

Listener: viprendra (addressed)

Visual Art Cues

Scene: Dharmagupta rides into a dense forest; the horizon is layered with tamāla, tāla, hiṃtāla, and kurava trees, creating a dark-green canopy and rhythmic trunks.

Characters & Entities

• Dharmagupta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even amid worldly pursuits, destiny draws beings toward sacred settings where transformation can occur.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A forest setting is described; the specific tīrtha focus of the chapter is Dhanuṣkoṭi in the Setu region.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative movement and landscape description.