Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 150

Devanagari script

देशाद्देशांतरं गत्वा वनाच्चैव वनांतरम् । तीर्थेतीर्थे कृतश्राद्धाः सुसंत सत्यव्रतपरायणाः । ते गता दूरमध्वानं हनुमद्दर्शनार्थिनः

Transliteration

deśāddeśāṃtaraṃ gatvā vanāccaiva vanāṃtaram | tīrthetīrthe kṛtaśrāddhāḥ susaṃta satyavrataparāyaṇāḥ | te gatā dūramadhvānaṃ hanumaddarśanārthinaḥ

Translation

Переходя из страны в страну и из леса в лес, они совершали шраддху у каждого тиртхи. Мирные, преданные обету истины, они прошли долгий путь, стремясь узреть Ханумана.

Word by Word

• देशात्: from a country/place
• देशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानविभक्तिः (from)

• देशान्तरम्: another country/place
• देशान्तरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मविभक्तिः (to/towards as object of motion)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having gone’

• वनात्: from a forest
• वनात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानविभक्तिः

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• एव: indeed/just
• एव: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis)

• वनान्तरम्: another forest
• वनान्तरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• तीर्थे: at a pilgrimage place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणविभक्तिः (in/at)

• तीर्थे: at (each) pilgrimage place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; पुनरुक्ति (distributive: at each)

• कृतश्राद्धाः: having performed śrāddha rites
• कृतश्राद्धाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त; √कृ धातु) + श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) = having performed śrāddha

• सुसन्तः: good/virtuous
• सुसन्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + सन्त् (कृदन्त; √अस् धातु, शतृ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ) ‘सन्तः’ = being; ‘सु’ = good/well

• सत्यव्रतपरायणाः: devoted to vows of truth
• सत्यव्रतपरायणाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘परायण’ = devoted to

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• गताः: went
• गताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गत (कृदन्त; √गम् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) used predicatively = went/have gone

• दूरम्: far
• दूरम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दूर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोग (adverbial accusative) = far

• अध्वानम्: the journey/road
• अध्वानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अध्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (path traversed)

• हनुमद्दर्शनार्थिनः: seekers of Hanumān’s दर्शन
• हनुमद्दर्शनार्थिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक) + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘अर्थिन्’ = seeker/desirous of

Speaker

Unspecified narrator (pilgrimage narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Series of tīrthas en route (unnamed in this verse) culminating in Hanumān-darśana

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A band of vow-keeping pilgrims traverses long distances—crossing regions and forests—stopping at each tīrtha to perform śrāddha; their faces are calm and resolute, all oriented toward the goal of seeing Hanumān.

Characters & Entities

• Hanumān
• Tīrtha
• Śrāddha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage sanctified by truthfulness and ancestral rites becomes a powerful path toward divine vision.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse praises tīrthas in general (‘tīrthe tīrthe’) rather than naming one location.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śrāddha performed repeatedly at various tīrthas during pilgrimage.