Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 46

Devanagari script

यज्ञार्थमवदत्तुष्टो देवदेवो जगत्पतिः । ब्रह्मंस्ते मुक्तताद्यास्ति मम मायाप्यदुःसहा

Transliteration

yajñārthamavadattuṣṭo devadevo jagatpatiḥ | brahmaṃste muktatādyāsti mama māyāpyaduḥsahā

Translation

Удовлетворённый тем, что было принесено ради ягьи, Бог богов, Владыка вселенной, сказал: «О Брахма, для тебя есть освобождение (мокша) и прочие дары; однако даже Моя Майя трудно переносима».

Word by Word

• yajña-artham: for the purpose of the sacrifice
• yajña-artham: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: yajña (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (यज्ञस्य अर्थः)

• avatat: he spread/extended
• avatat: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √tan (धातु) [वितान/तनोति] उपसर्गः अव-
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• tuṣṭaḥ: pleased
• tuṣṭaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √tuṣ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः (past participle)

• deva-devaḥ: the god of gods
• deva-devaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक) + deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवः)

• jagat-patiḥ: lord of the world
• jagat-patiḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: jagat (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः पतिः)

• brahman: O Brahmā
• brahman: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: brahman (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (हे ब्रह्मन्)

• te: your
• te: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (your)

• muktatā: liberation
• muktatā: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: muktatā (प्रातिपदिक) [मुक्त + ता]
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ādyā: first/primary
• ādyā: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ādya (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मुक्ततायाः)

• asti: is/exists
• asti: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √as (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• mama: my
• mama: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: mad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (my)

• māyā: illusion/power of delusion
• māyā: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: māyā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• api: also/even
• api: Avyaya (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (also/even)

• aduḥsahā: unbearable/irresistible
• aduḥsahā: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: a- (नञ्) + duḥsaha (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मायायाः); नञ्-समासार्थः (not bearable)

Speaker

Viṣṇu (Hari/Janārdana)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sacrificial arena: Brahmā offers oblations; the Lord of gods appears, radiant, granting a boon while warning that His Māyā is formidable. Attendants, fire-altars, and cosmic light emphasize divine sovereignty.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Brahmā
• Māyā
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even exalted beings receive boons by devotion and sacrifice, yet the Lord’s Māyā remains a profound power not easily overcome.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is Dharmāraṇya and its emerging tīrtha-mahātmya, though this verse itself focuses on the boon-giving Lord.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering made for the sake of yajña (sacrificial purpose) is highlighted as the cause of divine satisfaction.