Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 73

Devanagari script

दृष्ट्वा राजसुतो धीरः प्रणिपत्य सभास्थले । उत्थितः प्रांजलिस्तस्य तेजसाक्षिप्तलोचनः

Transliteration

dṛṣṭvā rājasuto dhīraḥ praṇipatya sabhāsthale | utthitaḥ prāṃjalistasya tejasākṣiptalocanaḥ

Translation

Увидев его, стойкий царевич пал ниц в зале собрания; затем поднялся со сложенными ладонями, и взор его был ослеплён и пленён тем пылающим сиянием.

Word by Word

• dṛṣṭvā: having seen
• dṛṣṭvā: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main action/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √dṛś (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिकक्रिया (having seen)

• rāja-sutaḥ: the king’s son
• rāja-sutaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: rājan (प्रातिपदिक) + suta (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘राज्ञः सुतः’)

• dhīraḥ: steadfast/brave
• dhīraḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: dhīra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying rāja-sutaḥ)

• praṇipatya: having prostrated
• praṇipatya: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: pra-ni-√pat (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिकक्रिया (having bowed down)

• sabhā-sthale: in the assembly-hall
• sabhā-sthale: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: sabhā (प्रातिपदिक) + sthala (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘सभायाः स्थलम्’)

• utthitaḥ: stood up/rose
• utthitaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: ud-√sthā (धातु) + utthita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP) प्रयुक्तः कर्तरि; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः—‘उत्थितवान्/उत्थितः’ (stood up)

• prāñjaliḥ: with folded hands
• prāñjaliḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: prāñjali (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्राञ्जलि’ = ‘अञ्जलिं कृत्वा स्थितः’

• tasya: of him
• tasya: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• tejasā: by (his) radiance
• tejasā: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: tejas (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• ākṣipta-locanaḥ: whose eyes were drawn (toward him) by the radiance
• ākṣipta-locanaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ā-√kṣip (धातु) + ākṣipta (कृदन्त-प्रातिपदिक) + locana (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘आक्षिप्ते लोचने यस्य’/‘तेजसा आक्षिप्तलोचनः’ = तेजसा आकृष्टदृष्टिः)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; speaker not explicit in this snippet)

Visual Art Cues

Scene: In a jeweled hall, the prince prostrates, then rises with añjali; his eyes are drawn upward, dazzled by the radiant figure; courtiers and nāga attendants watch in stillness.

Characters & Entities

• rājasuta (the prince)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility, respectful conduct, and self-restraint are hallmarks of dharma—especially when encountering superior power or sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is praised in this verse; it describes conduct in a celestial/royal assembly.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse presents exemplary etiquette (praṇāma and añjali) rather than a ritual rule.