Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 48

Devanagari script

ताभ्यां विमोहिते लोके रुद्राध्यायपराङ्मुखे । यमः स्वस्थानमासाद्य कृतार्थ इव सोऽभवत्

Transliteration

tābhyāṃ vimohite loke rudrādhyāyaparāṅmukhe | yamaḥ svasthānamāsādya kṛtārtha iva so'bhavat

Translation

Когда мир, обольщённый этими двумя, отвернулся от Рудра-адхьяи, Яма возвратился в свою обитель и стал как бы удовлетворённым, словно цель была достигнута.

Word by Word

• ताभ्याम्: by those two
• ताभ्याम्: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन

• विमोहिते: (when) deluded
• विमोहिते: Adhikarana (अधिकरण) (locative absolute with ‘लोके’)
• Type: Adjective
• Root: वि-मोहय् (धातु; √मुह् caus.)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘when (it was) deluded’

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; लोके विमोहिते—सप्तमी-सम्बन्ध (locative absolute)

• रुद्राध्यायपराङ्मुखे: turned away from Rudra-recitation
• रुद्राध्यायपराङ्मुखे: Adhikarana (अधिकरण) (qualifying ‘लोके’)
• Type: Adjective
• Root: रुद्र-अध्याय-पराङ्मुख (प्रातिपदिक; रुद्र + अध्याय + पराङ्मुख)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘Rudra-lesson/recitation’ + ‘turned away’)

• यमः: Yama
• यमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्वस्थानम्: his own abode
• स्वस्थानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व-स्थान (प्रातिपदिक; स्व + स्थान)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘own’ + ‘place’)

• आसाद्य: having reached
• आसाद्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-√सद् (धातु)
• Form: कृदन्त (ल्यप्/क्त्वान्त-अव्यय), अव्ययभावः; ‘having reached’

• कृतार्थः: having achieved his aim
• कृतार्थः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत-अर्थ (प्रातिपदिक; कृत + अर्थ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (‘accomplished’ + ‘purpose’)

• इव: as if
• इव: Comparison (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय (उपमानार्थक)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अभवत्: became/was
• अभवत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लङ्, परस्मैपद, तृतीयपुरुष, एकवचन

Speaker

Purāṇic narrator

Visual Art Cues

Scene: Mortals, eyes clouded, turn away from a recitation of Rudra-adhyāya; in parallel, Yama returns to his dark, orderly abode, appearing satisfied as the world’s devotion wanes.

Characters & Entities

• Yama
• Aśraddhā
• Durmedhā
• Rudra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Delusion and faithlessness can divert people from liberating recitations, restoring the momentum of karmic suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No; the verse discusses spiritual orientation toward Rudra-adhyāya rather than a location.

What ritualistic prescription is mentioned?

Adherence to Rudra-adhyāya/recitation is implied as beneficial; turning away from it is shown as spiritually harmful.