Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 44

Devanagari script

नूनमस्य भवेन्माता सा गौरीति शिवः पिता । अक्षौहिणीनां नवकं जिगायानंतशक्तिधृक्

Transliteration

nūnamasya bhavenmātā sā gaurīti śivaḥ pitā | akṣauhiṇīnāṃ navakaṃ jigāyānaṃtaśaktidhṛk

Translation

«Несомненно, его мать — Гаури, а отец — Шива; ибо, держа в себе безмерную силу, он одолел девять акшаухини воинств.»

Word by Word

• नूनम्: surely
• नूनम्: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (निश्चयार्थक) = certainly

• अस्य: of him
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (of him)

• भवेत्: would be, must be
• भवेत्: Kriya (Copular action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन; सम्भावना/निश्चय (would be/is likely to be)

• माता: mother
• माता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/विधेय (mother)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संकेत (she)

• गौरी: Gaurī
• गौरी: Karta (Predicate nominal/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गौरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (Gaurī)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उद्धरण/इत्यर्थक) = quotative particle

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (Predicate nominal/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/विधेय (Śiva)

• पिता: father
• पिता: Karta (Predicate nominal/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय (father)

• अक्षौहिणीनाम्: of (the) armies (akṣauhiṇīs)
• अक्षौहिणीनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अक्षौहिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सम्बन्ध (of armies/akṣauhiṇīs)

• नवकम्: a group of nine
• नवकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नवक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (a set of nine)

• जिगाय: conquered
• जिगाय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जि (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन; जयार्थक क्रिया (he conquered)

• अनन्तशक्तिधृक्: the bearer of infinite power
• अनन्तशक्तिधृक्: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक) + धृक्/धृ (धातु) → धृक् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (अनन्ताः शक्तयः यस्य सः/शक्तिधृक्); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृविशेषण

Speaker

Narrator reporting onlookers’ conclusion (context not specified in snippet)

Visual Art Cues

Scene: The hero is envisioned with a radiant aura; above or behind him, symbolic presence of Gaurī and Śiva (or their emblems) confirms divine parentage; the defeated massed armies are shown as nine akṣauhiṇīs subdued.

Characters & Entities

• Gaurī
• Śiva
• Akṣauhiṇī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is upheld through extraordinary strength, it is seen as the grace and lineage of Śiva-Śakti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred geography is stated in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse is an attribution of divine parentage and martial victory.