Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 70

Devanagari script

ततः स्वभवनं प्राप्य रेजतुःस्म महाद्युती राजा दृढं समाश्लिष्य पत्नीं चन्दनशीतलाम् । संतोषं परमं लेभे निःस्वः प्राप्य यथा धनम्

Transliteration

tataḥ svabhavanaṃ prāpya rejatuḥsma mahādyutī rājā dṛḍhaṃ samāśliṣya patnīṃ candanaśītalām | saṃtoṣaṃ paramaṃ lebhe niḥsvaḥ prāpya yathā dhanam

Translation

Затем, достигнув своего дома, сияющая чета засияла ещё ярче. Царь крепко обнял супругу, прохладную, как сандал, и обрёл высшее довольство — как бедняк, нашедший богатство.

Word by Word

• ततः: then; thereafter
• ततः: Kriya-vishesana (Temporal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: thereafter/from there)

• स्वभवनम्: one's own house
• स्वभवनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व + भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (स्वस्य भवनम्)

• प्राप्य: having reached
• प्राप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र + √आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• रेजतुः: shone; were resplendent
• रेजतुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √राज् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, द्विवचन

• स्म: indeed; (narrative particle)
• स्म: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (अव्यय)
• Form: स्म-निपात (particle indicating past narration/emphasis)

• महाद्युती: of great splendor (the two)
• महाद्युती: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; कर्मधारय (महती द्युतिः यस्य) विशेषण (द्वयोः)

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दृढम्: firmly
• दृढम्: Kriya-vishesana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दृढ (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया एकवचन (adverbial accusative)

• समाश्लिष्य: having embraced
• समाश्लिष्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + √श्लिष् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• पत्नीम्: wife
• पत्नीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• चन्दनशीतलाम्: cool like sandalwood
• चन्दनशीतलाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चन्दन + शीतल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (चन्दनेन शीतला) विशेषण (पत्नीम्)

• संतोषम्: contentment
• संतोषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संतोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (संतोषम्)

• लेभे: obtained; experienced
• लेभे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• निःस्वः: a poor man
• निःस्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निः + स्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (नास्ति स्वं धनं यस्य)

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र + √आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• यथा: as; like
• यथा: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक अव्यय (comparative particle)

• धनम्: wealth
• धनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator

Visual Art Cues

Scene: The king and queen return home radiant; he embraces her, described as cool like sandalwood; the household glows with renewed auspiciousness.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual purification restores inner joy and harmony, transforming worldly life into a state of contentment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it narrates the fruit of prior mantra instruction.