Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 83

Devanagari script

कपिलां वा सवत्सां च घण्टाभरणभूषिताम् । रूप्यखुरां कांस्यदोहां स्वर्णशृङ्गीं नरेश्वर

Transliteration

kapilāṃ vā savatsāṃ ca ghaṇṭābharaṇabhūṣitām | rūpyakhurāṃ kāṃsyadohāṃ svarṇaśṛṅgīṃ nareśvara

Translation

О владыка людей, можно также даровать капилу — рыжевато-бурую корову с телёнком, украшенную колокольчиками и убранством: копыта в серебряных накладках, сосуд для доения из бронзы, а рога с золотыми навершиями.

Word by Word

• कपिलाम्: tawny/brown
• कपिलाम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: कपिल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• वा: or
• वा: सम्बन्ध/विकल्प
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)

• सवत्साम्: with a calf
• सवत्साम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स-वत्स (प्रातिपदिक; स + वत्स)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: सम्बन्ध/समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• घण्टाभरणभूषिताम्: adorned with bell-ornaments
• घण्टाभरणभूषिताम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: घण्टा-आभरण-भूषित (प्रातिपदिक; घण्टा + आभरण + भूषित<√भूष्>)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

• रूप्यखुराम्: having silver hooves
• रूप्यखुराम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: रूप्य-खुर (प्रातिपदिक; रूप्य + खुर)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• कांस्यदोहाम्: with a bronze milking-vessel
• कांस्यदोहाम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: कांस्य-दोह (प्रातिपदिक; कांस्य + दोह)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• स्वर्णशृङ्गीम्: with golden horns
• स्वर्णशृङ्गीम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ण-शृङ्गिन् (प्रातिपदिक; स्वर्ण + शृङ्गिन्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• नरेश्वर: O lord of men (king)
• नरेश्वर: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: नर-ईश्वर (प्रातिपदिक; नर + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced; vocative “nareśvara” indicates address to a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapilā-go-dāna at Revā-tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nareśvara/Rājā (explicit address)

Visual Art Cues

Scene: A royal donor presents a tawny kapilā cow with calf, richly adorned with bells; silver-plated hooves gleam, a bronze milking pot is displayed, and gold-capped horns shine—set near a river-ghāṭ with priests officiating.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Great gifts offered with reverence and beauty express royal responsibility (kṣātra-dharma) aligned with sacred law.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā (Narmadā) tīrtha observances taught in the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering a kapilā cow with calf, ornamented with bells and auspicious precious-metal adornments.