Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

क्षपयित्वा पक्षमेकं मधुमासस्य सा स्थिता । अमावास्यां ततो राज्ञी गता पर्वतसन्निधौ

Transliteration

kṣapayitvā pakṣamekaṃ madhumāsasya sā sthitā | amāvāsyāṃ tato rājñī gatā parvatasannidhau

Translation

Завершив целую половину месяца Мадху, она оставалась стойкой. Затем, в день амавасьи (новолуния), царица отправилась к подножию горы.

Word by Word

• क्षपयित्वा: having spent
• क्षपयित्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: क्षपय् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund); अव्ययभाव; 'having spent/caused to pass'

• पक्षम्: fortnight
• पक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालवाचक

• एकम्: one
• एकम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• मधुमासस्य: of the month Madhu (spring month)
• मधुमासस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: मधु + मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुष (मधु-मास)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्थिता: stayed, remained
• स्थिता: Kriya (State)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अमावास्याम्: on the new-moon day
• अमावास्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अमावास्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालवाचक

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनन्तर (thereafter)

• राज्ञी: the queen
• राज्ञी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गता: went
• गता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पर्वतसन्निधौ: near the mountain
• पर्वतसन्निधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वत + सन्निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (पर्वतस्य सन्निधिः)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Revā Khaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Unnamed Parvata-sannidhi (Revākhaṇḍa)

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Uttānapāda

Visual Art Cues

Scene: A montage-like scene: Bhānumatī completing a fortnightly observance in Madhu-māsa, then traveling on Amāvāsyā toward a looming sacred mountain at dusk/dawn.

Characters & Entities

• rājñī (queen)
• Madhu-māsa
• Amāvāsyā
• parvata (mountain)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma binds place and time: steadfast practice over a set period, culminating on amāvāsyā, intensifies the fruit of a vow.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse points to a mountain-associated sacred locale within the Revā Khaṇḍa narrative landscape (Narmadā-region tīrthas), where timed observances bear special merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observing a fortnight-long discipline in Madhu-māsa and proceeding on amāvāsyā—an auspicious ritual calendrical marker.