Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 58

Devanagari script

ईश्वर उवाच । अन्यद्देवशिलायास्तु माहात्म्यं शृणु भूपते । कथयामि महाबाहो सेतिहासं पुरातनम्

Transliteration

īśvara uvāca | anyaddevaśilāyāstu māhātmyaṃ śṛṇu bhūpate | kathayāmi mahābāho setihāsaṃ purātanam

Translation

Ишвара сказал: «Теперь выслушай, о царь, иное величие — величие Девашилы. Я поведаю тебе, о могучерукий, древнее священное предание».

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord)
• ईश्वरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech/वाक्-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• अन्यत्: another; further
• अन्यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्; विशेषणम् (माहात्म्यम् इत्यस्य)

• देवशिलायाः: of the Deva-śilā (divine stone)
• देवशिलायाः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव-शिला (प्रातिपदिक; देव+शिला)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां शिला/देवसम्बन्धिनी शिला)

• तु: indeed; but
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण/विरोधसूचक-निपात (particle: but/indeed)

• माहात्म्यम्: greatness; sacred glory
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Imperative/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थक), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्

• भूपते: O king
• भूपते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भूपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचनम्

• कथयामि: I narrate; I will tell
• कथयामि: Kriya (Speech/वाक्-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु; कथ्-णिच्)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; णिच्-प्रयोगः (to narrate/tell)

• महाबाहो: O mighty-armed one
• महाबाहो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाबाहु (प्रातिपदिक; महा+बाहु)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन, एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् बाहुः यस्य)

• स: with
• स: Sambandha (Prefix/उपसर्गवत्)
• Type: Indeclinable
• Root: स (अव्यय/उपसर्गसदृश)
• Form: अव्यय, सहार्थक-पूर्वपद (prefix-like particle meaning 'with')

• इतिहासम्: legend; history
• इतिहासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इतिहास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्

• पुरातनम्: ancient
• पुरातनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुरातन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्; विशेषणम् (इतिहासम् इत्यस्य)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Devaśilā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: a king (bhūpati, mahābāhu)

Visual Art Cues

Scene: Śiva as narrator addresses a king, gesturing toward a sacred rock-hill or stone outcrop (Devaśilā) as he begins an ancient legend; attendants and sages sit in a forested hermitage near the river route.

Characters & Entities

• Īśvara
• Devaśilā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places possess distinctive māhātmya, and hearing their sacred histories is itself a dharmic act that deepens devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Devaśilā is explicitly introduced for praise and narration of its māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (devotional listening) to the māhātmya/itihāsa of the sacred site is prescribed implicitly by ‘śṛṇu’ (hear).