Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 83

Devanagari script

विष्णोश्चरितमित्युक्तं यत्त्वया परिपृच्छितम् । भूय एव महाबाहो किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

Transliteration

viṣṇoścaritamityuktaṃ yattvayā paripṛcchitam | bhūya eva mahābāho kimanyacchrotumicchasi

Translation

Так было поведано деяние Вишну, о котором ты вопрошал. Скажи же снова, о могучерукий: что ещё желаешь услышать?

Word by Word

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• चरितम्: deed(s), exploits
• चरितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चरित (प्रातिपदिक; कृदन्त-निष्पन्न)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-समाप्ति/इत्यर्थक अव्यय (quotative particle)

• उक्तम्: said, stated
• उक्तम्: Karma (Predicative/कर्मणि प्रयोगे)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (सम्बन्धक सर्वनाम)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/स्त्री (सर्वनाम), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• परिपृच्छितम्: asked, inquired
• परिपृच्छितम्: Karma (Predicative/कर्म)
• Type: Verb
• Root: परि + प्रच्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• भूयः: again, further
• भूयः: Adhikarana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय/तुलनार्थ-प्रयोग)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• महाबाहो: O mighty-armed one
• महाबाहो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाबाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—महान् + बाहुः

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (प्रश्नवाचक)

• अन्यत्: other, else
• अन्यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (विशेषण)

• श्रोतुम्: to hear
• श्रोतुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुनन्त (infinitive), क्रियार्थक

• इच्छसि: you desire
• इच्छसि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

Speaker

Narrator (addressing Yudhiṣṭhira)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā/Narmadā cycle (contextual)

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira (implied)

Visual Art Cues

Scene: A sage concludes a narration of Viṣṇu’s deeds and turns to the king/heroic listener, inviting the next question; calm hermitage setting, palm-leaf manuscripts, seated assembly.

Characters & Entities

• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred inquiry (paripraśna) and attentive listening structure Purāṇic learning; dharma is transmitted through dialogue.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā/Narmadā context remains the backdrop, though this verse transitions by closing the Viṣṇu-related narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative transition inviting further questions.