Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 26

Devanagari script

एकद्वित्रिचतुर्थाहा ये ज्वरा भूतसम्भवाः । ये चान्ये विकृता दोषा दद्रुश्च कामलं तथा

Transliteration

ekadvitricaturthāhā ye jvarā bhūtasambhavāḥ | ye cānye vikṛtā doṣā dadruśca kāmalaṃ tathā

Translation

Лихорадки, что длятся один, два, три или четыре дня — даже те, о которых говорят, что они порождены злыми духами, — и иные расстроенные недуги, а также стригущий лишай и желтуха: всё это здесь упоминается.

Word by Word

• एकद्वित्रिचतुर्थाहाः: one-day, two-day, three-day, and four-day (fevers)
• एकद्वित्रिचतुर्थाहाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (संख्या) + द्वि (संख्या) + त्रि (संख्या) + चतुर्थ (संख्या/प्रातिपदिक) + आह (प्रातिपदिक: ‘day’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural); समासः—समाहार/इतरेतर-द्वन्द्व (एकाहाः द्व्यहाः त्र्यहाः चतुर्थाहाः)

• ये: which, those who/that
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural)

• ज्वराः: fevers
• ज्वराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural)

• भूतसम्भवाः: arising from spirits/elements
• भूतसम्भवाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भूत (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural); समासः—तत्पुरुष (भूतात् सम्भवः)

• ये: which, those
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural)

• च: and
• च: Sambandha-bodhaka (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• अन्ये: other
• अन्ये: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural); विशेषण

• विकृताः: abnormal, deranged
• विकृताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विकृत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural); विशेषण

• दोषाः: doṣas, bodily humors/faults
• दोषाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural)

• दद्रुः: ringworm, skin disease (dadru)
• दद्रुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दद्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• च: and
• च: Sambandha-bodhaka (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• कामलम्: jaundice
• कामलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कामल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)

• तथा: also, likewise
• तथा: Sambandha-bodhaka (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), ‘also/likewise’

Speaker

Devas (collective) speaking within the Revākhaṇḍa narrative context (speaker not explicitly named in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Night-to-dawn transition: fevered devotees troubled by shadowy ‘bhūta’ forms; as dawn breaks and they approach the river for snāna, the shadows recede; symbols of doṣa (wind/fire/water) appear as subdued motifs.

Characters & Entities

• Bhūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text integrates worldly ailments with sacred practice, presenting tīrtha-dharma as a means to restore order when the body and subtle forces are disturbed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Devakhāta and the waters of the Revā region are the main sacred locus in this adhyāya.

What ritualistic prescription is mentioned?

The surrounding verses prescribe snāna (bathing) in the sacred waters as the curative and purificatory act.