Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 14

Devanagari script

नास्ति किंचित्त्वया हीनं त्रैलोक्ये सचराचरे । राज्ञा स्तुता च संतुष्टा देवी वचनमब्रवीत्

Transliteration

nāsti kiṃcittvayā hīnaṃ trailokye sacarācare | rājñā stutā ca saṃtuṣṭā devī vacanamabravīt

Translation

Нет ничего в трёх мирах — движущегося или неподвижного — что было бы вне Тебя. Так восхвалённая царём, Богиня, довольная, произнесла эти слова.

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• किंचित्: anything
• किंचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किंचित् (सर्वनाम/अव्ययवत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; अनिश्चित-प्रमाणवाचक (something/anything)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3), एकवचन; करण/हेतु-भाव

• हीनम्: lacking/deficient
• हीनम्: Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हीन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (किंचित्-विशेषण)

• त्रैलोक्ये: in the three worlds
• त्रैलोक्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण

• सचराचरे: with the moving and the unmoving
• सचराचरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स + चर + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; द्वन्द्व-समासः (चर + अचर), ‘स’ उपसर्गसदृशः (with)

• राज्ञा: by the king
• राज्ञा: Karana (Agent-in-passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; कर्तृ-करण-भाव (agent in passive)

• स्तुता: praised
• स्तुता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु) + त (कृत्)
• Form: कृदन्त-भूतकर्मणि/कर्मणि-प्रयोगः; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘देवी’ विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• संतुष्टा: satisfied
• संतुष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम् + तुष् (धातु) + त (कृत्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘देवी’ विशेषण

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• वचनम्: words/speech
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/इम्पर्फेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha setting (chapter-context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: After the king’s hymn, Devī’s expression softens; her fierce radiance remains, but a compassionate glow appears as she prepares to speak, with the three worlds symbolically shown—gods above, humans mid, beings and earth below—contained within her aura.

Characters & Entities

• Devī
• King (Devapanna)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Wholehearted praise (stuti) offered with sincerity culminates in divine satisfaction and compassionate response.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā Khaṇḍa context is tied to the sacred Narmadā landscape; this verse itself narrates the turning point of divine grace rather than a site-description.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is prescribed here; it states the result of stuti—Devi becomes pleased and speaks.