Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

Devanagari script

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । स्नात्वा पश्यन्ति देवेशं सांवौरेश्वरमुत्तमम्

Transliteration

te dhanyāste mahātmānasteṣāṃ janma sujīvitam | snātvā paśyanti deveśaṃ sāṃvaureśvaramuttamam

Translation

Воистину блаженны те великие души; их рождение — жизнь, прожитая достойно: омывшись, они созерцают Владыку богов — высшего Самваурешвару.

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्ता (they)

• धन्याः: blessed
• धन्याः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (ते)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; पुनरुक्ति-बलार्थम्

• महात्मानः: great souls
• महात्मानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विधेय-नाम (predicate noun)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; सम्बन्ध (genitive)

• जन्म: birth
• जन्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृ/विषय-रूपेण (predicate nominative)

• सुजीवितम्: well-lived/fortunate (life)
• सुजीवितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘सु + जीवितम्’ = ‘सुजीवितम्’ (कर्मधारय/उपपद-समासवत्); विशेषणम् (जन्म)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (Non-finite/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: अव्ययकृदन्तः—क्त्वा-प्रत्ययान्तं (absolutive); पूर्वक्रिया

• पश्यन्ति: they see
• पश्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट् (present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्

• देवेशम्: the Lord of gods
• देवेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘देवानाम् ईशः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः; कर्म

• सांवौरेश्वरम्: Sāṃvaureśvara (Lord of Sāṃvaura)
• सांवौरेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सांवौर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘सांवौरस्य ईश्वरः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः; कर्म; देवेशस्य विशेषण-रूपेण अपि

• उत्तमम्: supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (देवेशम्/सांवौरेश्वरम्)

Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sāṃvaura; Sāṃvaureśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims emerge from the river, wet hair and simple garments, ascending stone steps to a small riverside Śiva shrine; inside, the Sāṃvaureśvara liṅga is adorned with bilva and water; faces show fulfilled devotion.

Characters & Entities

• Sāṃvaureśvara
• Deveśa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A fulfilled life is defined by tīrtha practice culminating in darśana of Śiva (Sāṃvaureśvara).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Sāṃvaura, specifically the deity Sāṃvaureśvara worshipped there.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) followed by darśana (beholding) of Sāṃvaureśvara.