Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18

Devanagari script

पुण्याहमद्य संजातमहं त्वद्दर्शनोत्सुकः । कन्या मदीया राजेन्द्र ह्यष्टवर्षा व्यजायत

Transliteration

puṇyāhamadya saṃjātamahaṃ tvaddarśanotsukaḥ | kanyā madīyā rājendra hyaṣṭavarṣā vyajāyata

Translation

«Сегодня день стал благим и счастливым; я жаждал увидеть тебя. О лучший из царей, моя дочь ныне достигла восьми лет.»

Word by Word

• पुण्याहम्: an auspicious day
• पुण्याहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + अहन्/अह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (पुण्यः अहः = auspicious day)

• अद्य: today
• अद्य: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: today)

• संजातम्: has occurred / has come about
• संजातम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-जा (धातु) → संजात (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; agrees with 'पुण्याहम्'

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचन; pronoun

• त्वत्-दर्शन-उत्सुकः: eager to see you
• त्वत्-दर्शन-उत्सुकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक) + उत्सुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्वत्-दर्शनस्य उत्सुकः)

• कन्या: a daughter
• कन्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• मदीया: my
• मदीया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मदीय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण of 'कन्या'

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis/indeed)

• अष्ट-वर्षा: eight years old
• अष्ट-वर्षा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु-समास (अष्ट वर्षाणि यस्याः सा) used adjectivally for 'कन्या'

• व्यजायत: was born
• व्यजायत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-जन् (धातु)
• Form: लङ् (भूतकाल/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (जायत)

Speaker

Bhīṣmaka (to Damaghoṣa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-khaṇḍa (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The king speaks with brightened face, declaring the day auspicious and mentioning his daughter’s age; attendants hold ceremonial items, suggesting a forthcoming alliance.

Characters & Entities

• Bhīṣmaka
• Damaghoṣa
• Rukmiṇī (implied as the daughter)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Auspicious timing and right relationships are treated as part of dharma, especially regarding family and marriage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is praised in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

The term puṇyāha signals an auspicious occasion often associated with rites, but no explicit ritual steps are described.