Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 34

Devanagari script

चतुर्थं वायुना प्रोक्तं वायवीयमिति स्मृतम् । शिवभक्तिसमायोगाच्छैवं तच्चापराख्यया

Transliteration

caturthaṃ vāyunā proktaṃ vāyavīyamiti smṛtam | śivabhaktisamāyogācchaivaṃ taccāparākhyayā

Translation

Четвёртая, изречённая Ваю, памятуется как Ваявийя. И поскольку она сопряжена с преданностью Шиве, она также известна под иным именем — как Шайва-пурана.

Word by Word

• चतुर्थम्: the fourth
• चतुर्थम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: caturtha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (ordinal: "fourth")

• वायुना: by Vāyu
• वायुना: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: vāyu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन (instrumental singular)

• प्रोक्तम्: declared
• प्रोक्तम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: pra-vac (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/कर्मणि; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन ("spoken/declared")

• वायवीयम्: (called) Vāyavīya
• वायवीयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vāyavīya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (name/epithet: "Vāyavīya")

• इति: thus, as
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/इत्यर्थक (quotative particle)

• स्मृतम्: is known/remembered
• स्मृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: smṛ (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/कर्मणि; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन ("is remembered/known")

• शिवभक्तिसमायोगात्: because of connection with devotion to Śiva
• शिवभक्तिसमायोगात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: śiva + bhakti + samāyoga (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुष ("from the association with devotion to Śiva")

• शैवम्: (called) Śaiva
• शैवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: śaiva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (name/epithet: "Śaiva")

• तत्: that (Purāṇa)
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन ("that")

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• अपराख्यया: by another name
• अपराख्यया: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: apara + ākhyā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुष ("by another name/appellation")

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sauti), addressing Śaunaka and the sages (deduced)

Characters & Entities

• Vāyu
• Vāyavīya Purāṇa
• Śiva
• Śaiva Purāṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Texts are identified not only by authorship but by theological orientation; association with Śiva-bhakti defines a Purāṇa’s devotional character.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse classifies a Purāṇa by its Śaiva devotional content.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the focus is on naming and sectarian characterization (Śaiva) rather than rites.