Mantra 23
Rishi: Traditionally ascribed within late Vājasaneyin collections to the ritual lineage (often left unspecified in the Saṃhitā itself for such formulas)
Devata: Āpaḥ and Oṣadhayaḥ (Waters and Plants) as purificatory powers
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula (not a strict ṛgvedic metre)
Samhita Patha (Devanagari)
सु॒मि॒त्रि॒या न॒ आप॒ ओष॑धयः सन्तु दुर्मित्रि॒यास्तस्मै॑ सन्तु॒ योऽस्मान् द्वेष्टि॒ यं च॑ व॒यं द्वि॒ष्मः
Transliteration
su̱mitriyā́ na ā́pa óṣadhayaḥ santu durmitriyā́s tásmai santu yó’smā́n dvéṣṭi yáṃ ca vayáṃ dvíṣmaḥ
Translation
Да будут для нас Воды и Растения дружественны, как добрые друзья; но для того да будут они недружественны — для того, кто ненавидит нас, и кого ненавидим мы.
Padapatha (Word Analysis)
सु-मित्रियाः । नः । आपः । ओषधयः । सन्तु । दुर्-मित्रियाः । तस्मै । सन्तु । यः । अस्मान् । द्वेष्टि । यम् । च । वयम् । द्विष्मः ।
Word by Word
सु-मित्रियाःwell-disposed, friendly
सु-मित्रियाः:
विशेषण (कर्तृपद ‘आपः’ का)
TypeAdjective
Rootसु-मित्रि (प्रातिपदिक) < मित्रि (मित्र ‘friend’ से) + सु- (उपसर्ग/पूर्वपद)
नःof us / to us
नः:
सम्बन्ध (genitive of relation: ‘to/for us’ in sense)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आपःwaters
आपः:
कर्तृ (सन्तु के)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
ओषधयःplants, herbs
ओषधयः:
कर्तृ (सन्तु के; ‘आपः’ के साथ समुच्चित)
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
सन्तुlet (them) be
सन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
दुर्-मित्रियाःill-disposed, unfriendly
दुर्-मित्रियाः:
विशेषण (कर्तृपद ‘(आपः/ओषधयः)’ का, अनुक्त पुनरावृत्ति)
TypeAdjective
Rootदुर्-मित्रि (प्रातिपदिक) < मित्रि + दुर्- (पूर्वपद)
तस्मैto him
तस्मै:
सम्प्रदान (to him)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सन्तुlet (them) be
सन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
यःwho
यः:
कर्तृ (द्वेष्टि के)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म (द्वेष्टि के)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्वेष्टिhates
द्वेष्टि:
क्रिया
TypeVerb
Rootद्विष् (धातु)
यम्whom
यम्:
कर्म (द्विष्मः के)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ (द्विष्मः के)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्विष्मःhate
द्विष्मः:
क्रिया
TypeVerb
Rootद्विष् (धातु)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)O
Oṣadhayaḥ (Plants/Herbs)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes