Mantra 25
Rishi: Yājñavalkya-tradition (unit-level ṛṣi not securely fixed)
Devata: Loka/Devas with Agni (aspirational address)
Chandas: Yajus-style verse (triṣṭubh-like cadence, but treated as liturgical yajus)
Samhita Patha (Devanagari)
यत्र॒ ब्रह्म॑ च क्ष॒त्रं च॑ स॒म्यञ्चो॒ चर॑तः स॒ह । तँल्लो॒कं पुण्यं॒ प्रज्ञे॑षं॒ यत्र॑ दे॒वाः स॒हाग्निना॑
Transliteration
yátra bráhma ca kṣatráṃ ca samyáñco cárataḥ sahá | táṃ lokáṃ púṇyaṃ prajñéṣaṃ yátra devā́ḥ sahā́gnínā
Translation
Где брахманская сила (brahman) и царская власть (kṣatra) согласно движутся вместе, — тот мир благой, мир, подлежащий истинному познанию, где боги — вместе с Агни.
Padapatha (Word Analysis)
यत्र॑ । ब्रह्म॑ । च॑ । क्ष॒त्रम् । च॑ । स॒म्यञ्चः॑ । चर॑तः । स॒ह । तम् । लो॒कम् । पुण्य॑म् । प्रज्ञे॑षम् । यत्र॑ । दे॒वाः । स॒ह । अग्निना॑
Word by Word
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)
ब्रह्मBrahman; sacred power / priesthood
ब्रह्म:
Kartā
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
क्षत्रम्kṣatra; royal power / rulership
क्षत्रम्:
Kartā
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
सम्यञ्चौmoving together; in concord
सम्यञ्चौ:
Kartā
TypeAdjective
Rootसम्यञ्च् (प्रातिपदिक)
चरतः(they) move / proceed
चरतः:
—
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
सहtogether; with
सह:
—
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
तम्that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
लोकम्world; realm
लोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
पुण्यम्holy; meritorious
पुण्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
प्रज्ञेषम्ruled by wisdom / fit for the wise
प्रज्ञेषम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रज्ञेष (प्रातिपदिक; ‘प्रज्ञा-ईश’/‘प्रज्ञा-ईष’ इत्यर्थे)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सहtogether; with
सह:
—
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
अग्निनाwith Agni / by means of Agni
अग्निना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniD
Devas (Viśve Devāḥ)L
Loka (Puṇya-loka / Prājñeṣa-loka)B
Brahman (as power/principle)K
Kṣatra (as power/principle)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes