Shukla Yajur Veda — Adhyaya 17, Mantra 99
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Apām rasa / Agni-in-waters (functional complex)
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like (approximate; not strictly regular in ritual transmission)
Samhita Patha (Devanagari)
धामं॑ ते॒ विश्वं॒ भुव॑न॒मधि॑ श्रि॒तम॒न्तः स॑मु॒द्रे हृ॒द्यन्तरायु॑षि । अ॒पामनी॑के समि॒थे य आभृ॑त॒स्तम॑श्याम॒ मधु॑मन्तं त ऊ॒र्मिम्
Transliteration
dhā́maṃ te víśvaṃ bhúvanam ádhi śritám antáḥ samudré hṛ́dy-antarā́yuṣi | apā́m-anī́ke samithé ya ā́bhṛtas tám aśyāma mádhumantaṃ ta ū́rmim ||
Translation
Твоё всеобщее жилище — весь мир — утверждено в вышине: внутри океана, в сердце, внутри жизненной силы. Ту твою волну, медоносную, что на лике вод в разжигании возносится, — да достигнем мы её.
Padapatha (Word Analysis)
धामम् । ते । विश्वम् । भुवनम् । अधि । श्रितम् । अन्तः । समुद्रे । हृदि । अन्तर-आयुषि । अपाम्-अनीके । समिथे । यः । आ-भृतः । तम् । अश्याम । मधुमन्तम् । ते । ऊर्मिम् ।
Word by Word
धामम्abode; seat; dwelling
धामम्:
Karma
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
तेof you; your
ते:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
विश्वम्all; entire
विश्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनम्world; realm; being
भुवनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
अधिupon; over; in
अधि:
Adhikaraṇa (locative sense: 'upon/in')
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअधि
श्रितम्resting; placed; resorted to
श्रितम्:
Karma (descriptive of the object)
TypeParticiple (past passive)
Rootश्रि (धातु) → श्रित (क्त-प्रत्यय)
अन्तःwithin; inside
अन्तः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तः
समुद्रेin the ocean
समुद्रे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
हृदिin the heart
हृदि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
अन्तरwithin; inwardly
अन्तर:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable (adverbial)
Rootअन्तर (प्रातिपदिक/अव्ययभाव)
आयुषिin life; in vital force
आयुषि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
अनीकेin the face/front/appearance
अनीके:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअनीक (प्रातिपदिक)
समिथेin the kindling; in the fire-kindling (ritual fuel)
समिथे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसमिथ (प्रातिपदिक)
यःwho; which
यः:
Kartā (of the relative clause) / Sambandha
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम)
आभृतःbrought; fetched; carried in
आभृतः:
Kartā (as qualified: 'the one brought')
TypeParticiple (past passive)
Rootआ-√भृ (धातु) → आभृत (क्त-प्रत्यय)
तम्him; that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अश्यम्may I attain; may I reach
अश्यम्:
Kartā (implicit ‘अहम्’) + Karma (तम्)
TypeVerb
Root√अश् (धातु) [=अश्नुते ‘to attain’] → अश्यम् (विधिलिङ्/आशीर्लिङ् 1sg)
मधुमन्तम्honeyed; sweet; full of sweetness
मधुमन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमधुमन्त् (प्रातिपदिक)
तेyour; of you
ते:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
ऊर्मिम्wave; billow; surge
ऊर्मिम्:
Karma
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)A
Apām rasa (Essence of the Waters)A
Agni (Apām napāt / Agni-in-waters, functional complex)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes