Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 38

नारदतपोवर्णनम्

Nārada’s Austerities Described

Devanagari script

तदाकर्ण्य विधिस्सोथ स्मृत्वा शम्भुपदाम्बुजम् । ज्ञात्वा सर्वं कारणं तन्निषिषेध सुतं तदा

Transliteration

tadākarṇya vidhissotha smṛtvā śambhupadāmbujam | jñātvā sarvaṃ kāraṇaṃ tanniṣiṣedha sutaṃ tadā

Translation

Услышав это, Брахма вспомнил лотосные стопы Шамбху (Шивы). Постигнув истинную причину всего сущего, он тотчас удержал своего сына от этого деяния.

Word by Word

• तत्: that (matter/statement)
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; सर्वनाम-शब्द

• आकर्ण्य: having heard
• आकर्ण्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ + कर्ण् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having heard’

• विधिः: Brahmā / the Ordainer
• विधिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/सम्बन्धसूचक (particle: then/now)

• स्मृत्वा: having remembered
• स्मृत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having remembered’

• शम्भु-पद-अम्बुजम्: Śambhu’s lotus-feet
• शम्भु-पद-अम्बुजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शम्भोः पदम्) + कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (पदम् अम्बुजम् = ‘lotus-feet’)

• ज्ञात्वा: having understood
• ज्ञात्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having known/understood’

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनामसदृश-विशेषणप्रयोगः

• कारणम्: the cause/reason
• कारणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• निषिषेध: forbade/prohibited
• निषिषेध: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + षिध्/षेध् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सुतम्: the son
• सुतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तदा: at that time
• तदा: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Speaker

Sūta Gosvāmin (narrating the Sṛṣṭi-khaṇḍa account to the sages at Naimiṣāraṇya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Characters & Entities

• Shiva
• Brahma

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It shows that remembrance of Śiva (Śambhu’s lotus-feet) restores right understanding: when Brahmā recognizes Śiva as the ultimate cause (Pati), impulsive or ego-born action is checked and aligned with dharma.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Remembering Śiva’s lotus-feet reflects saguna-upāsanā—turning the mind to Śiva’s gracious form and refuge. In Purāṇic practice, such remembrance naturally supports Liṅga-worship as a concrete focus for devotion and surrender.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Smaraṇa (devotional recollection) of Śiva—mentally dwelling on Śiva’s feet—paired with japa such as “Om Namaḥ Śivāya,” is implied as a quick means to regain clarity and restrain harmful impulses.