Rig Veda 9.91.5: Mandala 9, Sukta 91, Mantra 5

Sukta 9.91

Rishi: Rebha Kāśyapa (traditional; hymn-level)

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable; confirm metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

स प्रत्नवन्नव्यसे विश्ववार सूक्ताय पथः कृणुहि प्राचः । ये दुःषहासो वनुषा बृहन्तस्ताँस्ते अश्याम पुरुकृत्पुरुक्षो ॥

Transliteration

sá pratnaván návyase viśvavāra sūktā́ya patháḥ kṛṇuhi prā́caḥ | yé duḥṣáhāso vanúṣā bṛhántas tā́ṃs te aśyāma purukṛt purukṣo ||

Translation

Как в древности — и для того, что всегда ново, о Сома, желанный всем, проложи для гимна вдохновенного пути вперёд. Те великие, трудноодолимые сопротивления, что в борьбе встают перед нами, — да достигнем мы за их пределы твоей силой, о многосвершающий, о широко действующий.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रत्नवत्: like the ancient (of old)
• प्रत्नवत्: Kartā
• Type: Adjective
• Root: प्रत्न (प्रातिपदिक) + -वत्

• नव्यसे: for the new (one); for renewal
• नव्यसे: Sampradāna
• Type: Adjective (used substantively) / Noun
• Root: नव्य (प्रातिपदिक)

• विश्ववार: O all-desired/bringing all boons
• विश्ववार: (Sambodhana)
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: विश्व-वार (समास; प्रातिपदिक)

• सूक्ताय: for the hymn
• सूक्ताय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: सु-उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• पथः: paths
• पथः: Karma
• Type: Noun
• Root: पथ् (प्रातिपदिक)

• कृणुहि: make; prepare
• कृणुहि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• प्राचः: forward; eastward
• प्राचः: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: प्राञ्च्/प्राच् (प्रातिपदिक)

• ये: who; which
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दुःसहासः: hard to withstand
• दुःसहासः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: दुः-सह (प्रातिपदिक; समास) + -अस्

• वनुषा: with (their) striving/impulse
• वनुषा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: वनु (प्रातिपदिक) / वनुष् (प्रातिपदिक) (RV: ‘impulse, desire, striving’)

• बृहन्तः: great; lofty
• बृहन्तः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• तान्: those
• तान्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you; your
• ते: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अश्याम: may we attain
• अश्याम: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अश् (धातु: ‘to reach/attain’)

• पुरुकृत्: O doer of many deeds
• पुरुकृत्: (Sambodhana)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: पुरु-कृत् (समास; कृदन्त-प्रातिपदिक: कृत् < कृ)

• पुरुक्षो: O much-increasing/abundant one
• पुरुक्षो: (Sambodhana)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: पुरु-क्षु/क्षु (समास; प्रातिपदिक; RV epithet ‘much-increasing/abounding’)