Rig Veda 9.114.3: Mandala 9, Sukta 114, Mantra 3
Sukta 9.114
Rishi: Kāśyapa (hymn context).
Devata: Soma; with protective invocation via Ādityas and ritual powers.
Chandas: Jagatī.
Samhita Patha (Devanagari)
सप्त दिशो नानासूर्याः सप्त होतार ऋत्विजः । देवा आदित्या ये सप्त तेभिः सोमाभि रक्ष न इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
Transliteration
saptá díśo nā́nā-sūryāḥ saptá hótāra ṛtvíjaḥ | devā́ ādityā́ yé saptá tébhiḥ somā́bhi rakṣa na indrā́yendo pári srava ||
Translation
Семь сторон света, с их многими солнцами; семь хотаров, жрецов-ṛтвиджей. Боги-Адитьи, коих семеро, — ими, о Сома, огради нас со всех сторон. О Сома Индры, струись вокруг и в нас.
Word by Word
सप्तseven
सप्त:
विशेषण (दिशः/होतारः/देवाः इत्यादीनाम्)
TypeNumeral/Adjective
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक) अथवा सप्त (अव्यय-रूप)
दिशःdirections, quarters
दिशः:
Kartā (वाक्ये नामवाक्य-कर्तृभावः)
TypeNoun
Rootदिश् (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक: दिश्/दिशा)
नानाvariously, in diverse ways
नाना:
विशेषण/क्रियाविशेषण (विविधतां दर्शयति)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय)
सूर्याःsuns (solar ones)
सूर्याः:
Kartā (दिशः इत्यस्य समनाधिकरणम्/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootसूर्य (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
विशेषण (होतॄणाम्)
TypeNumeral/Adjective
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक) अथवा सप्त (अव्यय-रूप)
होतारःHotar-priests, invokers
होतारः:
Kartā (नामवाक्य-कर्तृभावः)
TypeNoun
Rootहोतृ (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक; √हु ‘यजने/आह्वाने’ इत्यस्मात्)
ऋत्विजःseasonal priests, officiants
ऋत्विजः:
Kartā (होतारः इत्यस्य समनाधिकरणम्/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootऋत्विज् (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक; ऋतु + √यज् ‘यजने’)
देवाःgods
देवाः:
Kartā (नामवाक्य-कर्तृभावः)
TypeNoun
Rootदेव (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
आदित्याःĀdityas
आदित्याः:
Kartā (देवाः इत्यस्य समनाधिकरणम्/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootआदित्य (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
येwho, which
ये:
सम्बन्ध/अन्वय (देवाः/आदित्याः इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
विधेय-विशेषण (ये… ते इत्यस्य)
TypeNumeral/Adjective
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक) अथवा सप्त (अव्यय-रूप)
तेthose
ते:
Kartā (अन्वय-प्रत्यवस्थानम्: ‘those’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेभिःwith them, by them
तेभिः:
Karaṇa (सह/उपाय-भावः: ‘with/by them’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमाभिःwith Soma (draughts/drops)
सोमाभिः:
Karaṇa (सहकारि-करणम्: ‘with soma-drops’)
TypeNoun
Rootसोम (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
रक्षprotect
रक्ष:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Root√रक्ष् (पालने/रक्षणे)
नःus, our
नः:
Karma (रक्षणस्य विषयः: ‘us’) / सम्भाव्य-सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna (यस्यार्थे: ‘for Indra’)
TypeNoun
Rootइन्द्र (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
सम्बोधन (आह्वानम्)
TypeNoun
Rootइन्दु (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक; सोमस्य नाम)
परिaround, forth (as preverb)
परि:
क्रियाविशेषण (परितः/समन्तात्-भावः)
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
स्रवflow, stream
स्रव:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Root√स्रु (स्रवणे/प्रवाहे)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.