Rig Veda 8.95.5 — Mandala 8, Sukta 95, Mantra 5
Sukta 8.95
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्र यस्ते नवीयसीं गिरं मन्द्रामजीजनत् । चिकित्विन्मनसं धियं प्रत्नामृतस्य पिप्युषीम् ॥
Transliteration
índra yás te navī́yasīṃ gíraṃ mandrā́m ajī́janat | cikitvín-manasaṃ dhíyaṃ pratnā́m ṛtásya pipyúṣīm ||
Translation
О Индра, тот, кто породил для тебя новую, радостную песнь-слово, — он созидает мысль умом различающим: древнее вдохновение Риты (ṛta), что внутри возрастает до полноты.
Word by Word
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (अजीजनत् का)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof/for you
ते:
सम्बन्ध (अधिकार/सम्बन्धः: ‘of/for you’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नवीयसीम्newer, very new
नवीयसीम्:
कर्म (अजीजनत् का)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक); तुलनात्मक-प्रत्यय: -ईयस्
गिरम्song, hymn, utterance
गिरम्:
कर्म (अजीजनत् का)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
मन्द्राम्gladdening, sweet-sounding
मन्द्राम्:
कर्म (गिरम् के साथ)
TypeAdjective
Rootमन्द्र (प्रातिपदिक)
अजीजनत्(he) produced, generated
अजीजनत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जनँ) ‘to be born, produce’ (causative: जनयति)
चिकित्विन्the wise one, the discerning
चिकित्विन्:
कर्तृ (यः के साथ)
TypeAdjective (substantival)
Rootचिकित्विन् (प्रातिपदिक; ‘knowing, wise’ < √चित्/√चिकित् ‘to perceive/understand’)
मनसम्mind
मनसम्:
कर्म (अजीजनत् का; ‘mind’ as produced/formed)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
धियम्thought, insight, inspiration
धियम्:
कर्म (अजीजनत् का; ‘thought/insight’)
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक)
प्रत्नाम्ancient, primeval
प्रत्नाम्:
कर्म (धियम् के साथ)
TypeAdjective
Rootप्रत्न (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (धियम्/पिप्युषीम् से: ‘of ṛta’)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पिप्युषीम्thriving, full, abounding (in ṛta)
पिप्युषीम्:
कर्म (धियम् के साथ)
TypeParticiple (adjectival) / Kṛdanta
Root√प्याय्/√पि (वेद. √प्याय् ‘to swell, thrive, be full’); कृत्: पिप्युष् (परिपूर्ण/समृद्ध) + स्त्री. द्वितीया एकवचन
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.