Rig Veda 8.6.47 — Mandala 8, Sukta 6, Mantra 47

Sukta 8.6

Rishi: Kaṇva lineage (hymn context)

Devata: Indra (frame), with dānastuti content

Chandas: Likely Tr̥ṣṭubh-family; requires count

Samhita Patha (Devanagari)

त्रीणि शतान्यर्वतां सहस्रा दश गोनाम् । ददुष्पज्राय साम्ने ॥

Transliteration

trī́ṇi śatā́ny árvātāṃ sahásrā daśá gónām | dadúṣ pajrā́ya sā́mne ||

Translation

Три сотни коней, десять тысяч лучей — коров света — они дали Паджре ради песнопения; внешний дар отражает внутреннее высвобождение силы и озарения.

Word by Word

• त्रीणि: three
• त्रीणि: विशेषण (कर्म/प्रमेय-सम्बन्धः) — ‘शतानि’ इत्यस्य
• Type: Adjective (numeral)
• Root: त्रि- (प्रातिपदिक)

• शतानि: hundreds
• शतानि: कर्म (ददुषे/ददुः इत्यर्थे ‘दत्तम्’ वस्तु)
• Type: Noun
• Root: शत- (प्रातिपदिक)

• अर्वताम्: of horses
• अर्वताम्: सम्बन्ध (शतानि—कस्य? अर्वताम्)
• Type: Noun
• Root: अर्वत्- (प्रातिपदिक)

• सहस्रा: thousands
• सहस्रा: कर्म (दत्तम् वस्तु)
• Type: Noun (numeral)
• Root: सहस्र- (प्रातिपदिक)

• दश: ten
• दश: विशेषण (गोनााम् इत्यस्य संख्या-निर्देशः)
• Type: Indeclinable (numeral)
• Root: दशन्/दश- (प्रातिपदिक)

• गोनाम्: of cows
• गोनाम्: सम्बन्ध (सहस्रा—कस्य? गोनाम्)
• Type: Noun
• Root: गो- (प्रातिपदिक)

• ददुष्: giving; the giver
• ददुष्: कर्तृ-विशेषण (पज्राय—‘ददुष्’ = दाता)
• Type: Kṛdanta (verbal adjective/participle)
• Root: दा (दाने) धातु

• पज्राय: to Pajra (the recipient)
• पज्राय: सम्प्रदान (यस्यै दत्तम्/याय दत्तम्)
• Type: Noun (proper name/epithet)
• Root: पज्र- (प्रातिपदिक; व्यक्तिनाम/विशेषण)

• साम्ने: for the Sāman-chant; for the hymn
• साम्ने: सम्प्रदान/प्रयोजन (साम्ने = सामगानाय/स्तोत्राय)
• Type: Noun
• Root: सामन्- (प्रातिपदिक)