Rig Veda 6.68.5: Mandala 6, Sukta 68, Mantra 5

Sukta 6.68

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)

Devata: Indra-Varuṇa

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

स इत्सुदानुः स्ववाँ ऋतावेन्द्रा यो वां वरुण दाशति त्मन् । इषा स द्विषस्तरेद्दास्वान्वंसद्रयिं रयिवतश्च जनान् ॥

Transliteration

sá ít su-dā́nuḥ svá-vāṃ ṛtā́vā indrā́ yó vāṃ varuṇa dā́śati tmán | iṣā́ sá dvíṣas taréd dā́svān váṃsad rayíṃ rayi-vátaś ca jánān ||

Translation

Он воистину — щедрый даритель, сильный собственной силой, хранитель ṛta, о Индра, — тот, кто вам двоим, о Варуна, приносит дар из самой глубины себя. По божественному побуждению (iṣā) он переходит за пределы враждебных сил; даруя, он обретает rayi — полноту богатства — и умножает её также для людей, исполненных этого богатства.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (स-आदेशः) सर्वनाम-प्रातिपदिक

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात) अव्यय

• सु-दानुः: of good giving, bountiful
• सु-दानुः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: दानु (प्रातिपदिक) + सु- (उपसर्ग/पूर्वपद)

• स्ववान्: wealthy, possessing riches
• स्ववान्: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्ववत् (प्रातिपदिक) < स्व (धन/सम्पत्ति) + -वत्

• ऋतावा: upholding ṛta (cosmic order), true
• ऋतावा: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ऋतावन् (प्रातिपदिक) < ऋत + -वन्

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā (यः-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (य-आदेशः) सम्बन्ध-सर्वनाम

• वाम्: of you two / to you two
• वाम्: Sampradāna (लाभार्थ-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (द्विवचन-षष्ठी/द्वितीया रूपम्) सर्वनाम

• वरुण: O Varuṇa
• वरुण: —
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• दाशति: gives, offers
• दाशति: Karma (यज्ञदान-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दाश् (दाशति) धातु

• त्मन्: of himself, in person
• त्मन्: Karaṇa/Adverbial
• Type: Indeclinable-like Noun
• Root: त्मन् (प्रातिपदिक; ‘स्वयम्/आत्मा’ अर्थे, वेदिक)

• इषा: with strength/refreshment
• इषा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: इष्/इषा (प्रातिपदिक) ‘refreshment/impulse/strength’

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (स-आदेशः) सर्वनाम-प्रातिपदिक

• द्विषः: haters, enemies
• द्विषः: Karma
• Type: Noun
• Root: द्विष् (प्रातिपदिक/कृदन्त-भावः) ‘hater, enemy’

• तरेत्: may he overcome, may he cross beyond
• तरेत्: Karma (द्विषः-पर्यवसानम्)
• Type: Verb
• Root: तॄ (तरणे) धातु

• दास्वान्: the generous giver
• दास्वान्: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Participle (agent noun) / Adjective
• Root: दा (दाने) धातु; कृदन्तः ‘दास्वांस्’ (परिपूर्ण/अभ्यस्त-दानशीलः)

• वंसत्: wins, obtains
• वंसत्: Kartā
• Type: Verb
• Root: वस् (निवासे/प्राप्तौ; वेदिक ‘वंसति’) धातु

• रयिम्: wealth
• रयिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक) ‘wealth’

• रयिवतः: of the wealthy one
• रयिवतः: Sampradāna/Genitive relation
• Type: Adjective
• Root: रयिवत् (प्रातिपदिक) < रयि + -वत्

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात) अव्यय

• जनान्: people, men
• जनान्: Karma
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक) ‘people’