Rig Veda 6.63.4: Mandala 6, Sukta 63, Mantra 4

Sukta 6.63

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)

Devata: Aśvinau (Nāsatyā), with Agni and Hotṛ as supporting ritual powers

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

ऊर्ध्वो वामग्निरध्वरेष्वस्थात्प्र रातिरेति जूर्णिनी घृताची । प्र होता गूर्तमना उराणोऽयुक्त यो नासत्या हवीमन् ॥

Transliteration

ūrdhvó vām agnír adhvaréṣv asthāt prá rātír eti jūrṇínī ghṛtā́cī | prá hótā gūrtámana urāṇó ’yukta yó nā́satyā havī́man ||

Translation

Прямо для вас, в жертвенных обрядах, встал Агни; вперёд идёт дар — стремительный, текущий, сияющий гхритой. Вперёд призывающий хотар, с умом выпрямленным и широким, запряг обряд, о Насатья, для несущего приношение в нас.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऊर्ध्वः: upright, raised
• ऊर्ध्वः: Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक) < √वर्ध्/वृध् (उन्नतौ) (व्युत्पत्त्यनुसारेण)

• वाम्: of you two / you two
• वाम्: Sampradāna/सम्बन्ध (युवयोः)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (fire)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अध्वरेषु: in the sacrifices
• अध्वरेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• अस्थात्: stood up / was stationed
• अस्थात्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्था (तिष्ठति)

• प्र: forth, forward
• प्र: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• रातिः: gift, giving
• रातिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: राति (प्रातिपदिक) < √रा (दाने)

• एति: goes, comes
• एति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √इ (गत्यर्थः)

• जूर्णिनी: swift-moving / active (f.)
• जूर्णिनी: Kartā (रातेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: जूर्णिनी (प्रातिपदिक; वैदिक-विशेषण/नाम)

• घृताची: ghee-bearing / ghee-bright (f.)
• घृताची: Kartā (रातेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: घृताची (प्रातिपदिक) = घृत + अची (अञ्च्/अच् ‘to move/shine’ इत्यादि व्युत्पत्तिः)

• प्र: forth
• प्र: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• होता: the Hotṛ-priest / invoker
• होता: Kartā
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक) < √हु (यज्ञे)

• गूर्तमना: with well-directed mind
• गूर्तमना: Kartā (होतुः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: गूर्तमना (प्रातिपदिक; गूर्त + मनस्)

• उराणः: eager, impetuous
• उराणः: Kartā (होतुः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उराण (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण)

• अयुक्त: yoked, harnessed
• अयुक्त: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √युज् (योजने)

• यः: who
• यः: Kartā (अयुक्त इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नासत्या: O Nāsatyas (Aśvins)
• नासत्या: Sampradāna/सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: नासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ)

• हवीमन्: at/with the oblation; O (one) of oblations
• हवीमन्: Adhikaraṇa/सम्बोधन (यज्ञ-हविषि/हविष्मन्)
• Type: Noun
• Root: हवीमन् (प्रातिपदिक) < हविस्/हव्या (यज्ञ-आहुति) (वैदिक रूप)