Rig Veda 5.68.4: Mandala 5, Sukta 68, Mantra 4

Sukta 5.68

Rishi: Atri (Ātreya)

Devata: Mitra-Varuṇa

Chandas: Gāyatrī (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋतमृतेन सपन्तेषिरं दक्षमाशाते । अद्रुहा देवौ वर्धेते ॥

Transliteration

ṛtám ṛténa sápantā iṣiráṃ dákṣam āśāte | ádruhā deváu vardhete ||

Translation

Риту (ṛtá) они достигают через риту; вместе обретают стремительную, острую проницательность и действенную силу порядка (дакша, dákṣa). Необманывающие, два бога возрастают.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋतम्: the cosmic order / truth
• ऋतम्: कर्म (आशाते इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक) < √ऋ (गतौ/ऋ- ‘to go, to fit’; semantic: ‘right order, truth’)

• ऋतेन: by/with (the) truth, by right order
• ऋतेन: करण (सपन्ते इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• सपन्ते: they follow / attend
• सपन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सप् (सप्/सपँ) ‘to follow, to accompany, to attend’

• इषिरम्: strong, vigorous
• इषिरम्: कर्म (दक्षम् इत्यस्य विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: इषिर (प्रातिपदिक) ‘vigorous, strong, impetuous’

• दक्षम्: power/skill (dakṣa)
• दक्षम्: कर्म (आशाते इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक) ‘skill, power, ability; (also) the god Dakṣa’

• आशाते: the two desire / seek
• आशाते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √आश् (आश्/आशँ) ‘to desire, to seek, to hope for’

• अद्रुहा: non-injuring, non-hostile
• अद्रुहा: कर्तृ (देवौ इत्यस्य विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: अ-द्रुह् (प्रातिपदिक) < √द्रुह् ‘to harm, to be hostile’ (नञ्-समास)

• देवौ: the two gods
• देवौ: कर्तृ (वर्धेते इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) ‘god’

• वर्धेते: the two grow / prosper
• वर्धेते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वृधँ) ‘to grow, to increase, to prosper’