HomeRig VedaMandala 5Sukta 41Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 5.41

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (attribution for RV 5.41 commonly to the Atris; verse-level certainty: medium)
Devata: Aditi / protective Mother-power (with overlap to Varūtrī as a guarding aspect; verse invokes a maternal, protective śakti)
Chandas: Jagatī (probable for RV 5.41; verse-level verification recommended)

पदेपदे मे जरिमा नि धायि वरूत्री वा शक्रा या पायुभिश्च । सिषक्तु माता मही रसा नः स्मत्सूरिभिॠजुहस्त ऋजुवनिः ॥

प॒देप॑दे मे जरि॒मा नि धा॑यि॒ वरू॑त्री वा श॒क्रा या पा॒युभि॑श्च । सिष॑क्तु मा॒ता म॒ही र॒सा न॒: स्मत्सू॒रिभि॑ॠजु॒हस्त॑ ऋजु॒वनि॑: ॥

padepáde me jarimā́ ní dhāyi varū́trī vā śakrā́ yā pāyúbhiś ca | síṣaktu mātā mahī́ rasā́ naḥ smátsūríbhiḥ ṛjúhastā ṛjúvaniḥ ||

На каждом шагу да будет сложена с меня ноша старения. Да станет за нас могучая Защитница, что хранит своими охранительными силами. Да вольётся в нас Мать великая, богатая соком-расой; она, вместе с нашими вдохновенными риши, выпрямляет руки и путь — прямо к Истине.

प॒देऽप॑दे । मे॒ । ज॒रि॒मा । नि । धा॒यि॒ । वरू॑त्री । वा॒ । श॒क्रा । या । पा॒युऽभिः॑ । च॒ । सिस॑क्तु । मा॒ता । म॒ही । र॒सा । नः॒ । स्मत् । सू॒रिऽभिः॑ । ऋ॒जु॒ऽहस्ता॑ । ऋ॒जु॒ऽवनिः॑ ॥पदेपदे । मे । जरिमा । नि । धायि । वरूत्री । वा । शक्रा । या । पायुभिः । च । सिसक्तु । माता । मही । रसा । नः । स्मत् । सूरिभिः । ऋजुहस्ता । ऋजुवनिः ॥pade--pade | me | jarimā | ni | dhāyi | varūtrī | vā | śakrā | yā | pāyu-bhiḥ | ca | sisaktu | mātā | mahī | rasā | naḥ | smat | sūri-bhiḥ | ṛju-hastā | ṛju-vaniḥ

पदेin a step/place
पदे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
पदेat every step (step by step)
पदे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
मेof me / my
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
जरिमाold age, decay
जरिमा:
कर्तृ (क्रियायाः) / विषय
TypeNoun
Rootजरिमन्/जरिमा (प्रातिपदिक; ‘old age/decay’)
निdown, into; (as preverb)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
धायिhas been set/placed
धायि:
कर्म (जरिमा) / भाव
TypeVerb
Rootधा (धातु) + नि
वरूत्रीa protection, a shelter
वरूत्री:
कर्तृ/विशेष्य (अस्ति-लुप्त)
TypeNoun
Rootवरूत्री (प्रातिपदिक; ‘protection, shelter’)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
शक्राmighty
शक्रा:
विशेषण
TypeAdjective
Rootशक्र (प्रातिपदिक; ‘mighty’)
याwhich
या:
सम्बन्ध/अन्वय (यत्-तत्)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
पायुभिःwith protectors/guards
पायुभिः:
करण
TypeNoun
Rootपायु (प्रातिपदिक; ‘protector/guard, protection’)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
सिषक्तुlet (her) attach/cleave
सिषक्तु:
कर्तृ (माता) / विधेय
TypeVerb
Rootसिच्/सिषक् (धातु; वेदिक ‘to join/attach, to cleave to’)
माम्me
माम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
माताthe mother
माता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
महीgreat
मही:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमही (प्रातिपदिक; ‘great’)
रसाthe sapful/juicy (one), essence
रसा:
विशेषण/अप्पोज़िशन
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक; ‘sap/juice, essence’)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
स्मत्from us
स्मत्:
अपादान
TypeIndeclinable
Rootस्मद्/स्मत् (अव्यय; ‘from/than us’)
सूरिभिःwith patrons/nobles
सूरिभिः:
करण/सह
TypeNoun
Rootसूरि (प्रातिपदिक; ‘patron, noble, lord’)
ऋजुहस्तःstraight-handed
ऋजुहस्तः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धि)
TypeAdjective
Rootऋजु + हस्त (समास; ‘straight-handed’)
ऋजुवनिःstraight-voiced / upright in speech
ऋजुवनिः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धि)
TypeAdjective
Rootऋजु + वनि (समास; ‘straight-voiced/straight-speaking’ < वन्/वनि ‘voice, sound, praise’)