Rig Veda 5.11.3: Mandala 5, Sukta 11, Mantra 3

Sukta 5.11

Rishi: Vasiṣṭha (sūkta attribution RV 5.11)

Devata: Agni (with solar lineage imagery via Vivasvat)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

असम्मृष्टो जायसे मात्रोः शुचिर्मन्द्रः कविरुदतिष्ठो विवस्वतः । घृतेन त्वावर्धयन्नग्न आहुत धूमस्ते केतुरभवद्दिवि श्रितः ॥

Transliteration

ásam-mṛṣṭo jāyase mātróḥ śúcir mandráḥ kavír úd atiṣṭho vivásvataḥ | ghṛténa tvā vardhayann agne āhuta dhūmáḥ te ketúr abhavad diví śṛitáḥ ||

Translation

Несмешанный, незапятнанный, ты рождаешься от Матери — чистый; радостный вдохновитель, кави. Ты восстаёшь от Вивасвата. Взращённый гхритой, о Агни, когда ты принесён в возлиянии, дым твой становится твоим знаменем, утверждённым в небе.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• असम्मृष्टः: untouched, unsoiled
• असम्मृष्टः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-सम्-मृश् (√मृश् ‘to touch/wipe’, with सम्; neg. अ-) / प्रातिपदिक: असम्मृष्ट-

• जायसे: you are born / you arise
• जायसे: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (जायते)

• मात्रोः: of the two mothers
• मात्रोः: सम्बन्ध (जनन-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: मातृ-

• शुचिः: bright, pure
• शुचिः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: शुचि-

• मन्द्रः: gladdening, pleasant
• मन्द्रः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र-

• कविः: seer, sage
• कविः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: कवि-

• उदतिष्ठः: you stood up / you arose
• उदतिष्ठः: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद् + √स्था (तिष्ठति)

• विवस्वतः: of/from Vivasvat (the shining one, Sun)
• विवस्वतः: अपादान/सम्बन्ध (उत्थानस्य ‘from/of Vivasvat’)
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: विवस्वत्-

• घृतेन: with ghee
• घृतेन: करण
• Type: Noun
• Root: घृत-

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्) सर्वनाम

• अवर्धयन्: they increased / they made grow
• अवर्धयन्: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + √वृध्

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि-

• आहुत: O offered one / O invoked one
• आहुत: सम्बोधन (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Kṛdanta (PPP used as vocative/epithet)
• Root: आ-√हु (to offer) → आहुत-

• धूमः: smoke
• धूमः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धूम-

• ते: your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्) सर्वनाम

• केतुः: banner, sign, signal
• केतुः: कर्तृ/प्रेडिकेट-नाम
• Type: Noun
• Root: केतु-

• अभवत्: became
• अभवत्: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू

• दिवि: in heaven, in the sky
• दिवि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव्-

• श्रितः: resting, stationed
• श्रितः: कर्तृ (केतु/धूमस्य विशेषणम्)
• Type: Kṛdanta (PPP)
• Root: √श्रि (to lean/rest/attach) → श्रित-