Rig Veda 4.6.10: Mandala 4, Sukta 6, Mantra 10

Sukta 4.6

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (with similes invoking Marut dynamics)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

ये ह त्ये ते सहमाना अयासस्त्वेषासो अग्ने अर्चयश्चरन्ति । श्येनासो न दुवसनासो अर्थं तुविष्वणसो मारुतं न शर्धः ॥

Transliteration

yé ha tyé té sáhamānā ayā́s tveṣā́so agne arcáyaś cáranti | śyenā́so ná duvasanā́so árthaṃ tuvi-svaṇáso mā́rutaṃ ná śárdhaḥ ||

Translation

Те, воистину, твои — неутомимо стойкие, о Агни, грозные — движутся, как пламени хвалы. Как соколы, устремляясь к цели, громогласные, как марутово воинство, они ищут предназначенную добычу.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ये: who (those who)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed, surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• त्ये: those (very ones)
• त्ये: Kartā (ये इत्यस्य विशेषण/अन्वय) अथवा संबन्ध
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: they
• ते: Kartā (ये…त्ये…ते = those who…)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सहमाना: enduring, withstanding, overcoming
• सहमाना: Kartā (ते इत्यस्य विशेषण)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: सह् (धातु) + शानच् (वर्तमान कृदन्त) → सहमान

• अयासः: unwearied, tireless
• अयासः: Kartā (ते इत्यस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अयास (प्रातिपदिक; a-yās ‘unwearied/untiring’)

• त्वेषासः: fierce, blazing
• त्वेषासः: Kartā (ते इत्यस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वेष (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अर्चयः: flames, rays
• अर्चयः: Kartā (चरन्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अर्चि/अर्चय (प्रातिपदिक; ‘flame, ray’; वैदिक बहुवचन)

• चरन्ति: move, roam, go about
• चरन्ति: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)

• श्येनासः: hawks, falcons
• श्येनासः: Kartā (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: श्येन (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• दुवसनासः: worshippers, servers
• दुवसनासः: Kartā (अर्थं… [गच्छन्ति/अन्वेषन्ते] इत्यर्थे) अथवा विशेषण
• Type: Noun
• Root: दुवसन (प्रातिपदिक; ‘worshipper/servant’ < दुवस् ‘worship, service’)

• अर्थम्: goal, purpose, prize
• अर्थम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)

• तुविष्वणसः: loud-sounding, roaring
• तुविष्वणसः: Kartā (ते/अर्चयः इत्यस्य विशेषण) अथवा उपमान-पक्षे
• Type: Adjective
• Root: तुविष्वण (प्रातिपदिक; ‘loud-roaring, thundering’)

• मारुतम्: Marut-like; (the) Marut host
• मारुतम्: Karma (न…शर्धः इत्यस्य विशेष्य-रूपेण) / उपमान-सम्बन्ध
• Type: Adjective/Noun
• Root: मारुत (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• शर्धः: troop, host, band
• शर्धः: Kartā (अन्तर्निहित ‘(इव) [चरन्ति/गर्जन्ति]’ इत्यर्थे) अथवा उपमान
• Type: Noun
• Root: शर्धस् (प्रातिपदिक)