Rig Veda 4.15.2: Mandala 4, Sukta 15, Mantra 2

Sukta 4.15

Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्निर्होता नो अध्वरे वाजी सन्परि णीयते । देवो देवेषु यज्ञियः ॥

Transliteration

pári tri-viṣṭy adhvaráṃ yāty agnī́ rathī́r iva | ā dēvéṣu práyo dádhat ||

Translation

Вокруг тривиштьи — стройного адхвары — движется Агни, словно колесничий; он возлагает приношение и его устремление — среди богов.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परि: around, all around
• परि: Adhikaraṇa (परितः/पर्यन्ते—क्रियाविशेषणत्वेन)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• त्रिविष्टि: the ‘threefold’/heavenly (Triviṣṭi)
• त्रिविष्टि: Karma (याति इत्यस्य गन्तव्य/पर्यटन-विषयः; ‘त्रिविष्टिम् अध्वरम्’ = त्रिविष्टिसम्बद्धं यज्ञम्)
• Type: Noun (compound) / Adjective (as qualifier)
• Root: त्रिविष्टि (प्रातिपदिक; त्रि + विष्टि < √विश् ‘प्रवेश/आवेश’/‘आवेशन’)

• अध्वरम्: sacrifice, ritual (adhvara)
• अध्वरम्: Karma (याति—‘goes around/attends’ what?)
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• याति: goes, proceeds
• याति: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √या (गत्यर्थ)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: Kartā (याति—कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• रथीः: a charioteer, one with a chariot
• रथीः: Kartā (उपमानपद—इव सह; ‘as a charioteer’)
• Type: Noun (agent noun)
• Root: रथिन्/रथी (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: — (उपमान-सम्बन्धसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• आ: towards, unto
• आ: Adhikaraṇa (दिशा/आभिमुख्य-निर्देशः; क्रियाविशेषणत्वेन)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• देवेषु: among the gods, for the gods
• देवेषु: Adhikaraṇa (दधत्—‘among/for the gods’ as locus/target sphere)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• प्रयः: refreshment, offering, nourishment
• प्रयः: Karma (दधत्—what is placed/assigned?)
• Type: Noun
• Root: प्रयस् (प्रातिपदिक)

• दधत्: placing, bestowing, establishing
• दधत्: Kartā (अग्निः—कर्ता; ‘placing/establishing’)
• Type: Verb (participle)
• Root: √धा (धारण/स्थापन)